કારખાનાઓની ગતિ મંદ પડી, સેવા ક્ષેત્રે સંભાળ્યું અર્થતંત્રનું મોરચું
By Teri meri bat TeamAugust 21, 2026
Photo: Teri meri bat Team
AI Key Highlights
- India's private sector experienced a modest economic improvement in August, primarily driven by a significant rebound in the service sector, which offset a continued slowdown in manufacturing.
- According to preliminary Purchasing Managers' Index (PMI) data, the composite PMI edged up to 54.6 in August from 54.3 in July, indicating ongoing expansion.
- The service sector's PMI notably increased to 54.5, recovering from a more than four-year low in July, where it was impacted by subdued consumer demand and competitive pressures.
- Conversely, the manufacturing sector's activity decelerated for the third consecutive month, with its PMI falling to 52.9 – the lowest level since August 2021.
- This slowdown in manufacturing, attributed to softer consumer demand and heightened market competition, resulted in the slowest growth for production and new orders in nearly five years.
ઓગસ્ટ મહિનામાં, ભારતના ખાનગી ક્ષેત્રની આર્થિક પ્રવૃત્તિમાં જુલાઈની સરખામણીમાં થોડો સુધારો જોવા મળ્યો છે. તાજા પ્રારંભિક ખરીદ વ્યવસ્થાપક સૂચકાંકના આંકડા અનુસાર, સેવા ક્ષેત્રની પ્રવૃત્તિમાં નોંધપાત્ર સુધારાને કારણે સમગ્ર ખાનગી ક્ષેત્રની વૃદ્ધિને ટેકો મળ્યો છે. બીજી તરફ, ઉત્પાદન ક્ષેત્રની ગતિ સતત ત્રીજા મહિને ધીમી પડી છે અને ઓગસ્ટમાં છેલ્લા લગભગ પાંચ વર્ષમાં સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી છે.
ઓગસ્ટમાં ભારતનો સંયુક્ત ખરીદ વ્યવસ્થાપક સૂચકાંક 54.6 થયો હોવાનું જણાવાયું છે, જે જુલાઈમાં 54.3 હતો. આ સૂચકાંક 50થી ઉપર રહે એટલે ખાનગી ક્ષેત્રમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિમાં વિસ્તરણ ચાલુ હોવાનું માનવામાં આવે છે. જોકે વૃદ્ધિમાં થયેલો સુધારો બહુ મોટો નથી, પરંતુ જુલાઈમાં નોંધાયેલા ચાર વર્ષથી વધુ સમયના નબળા તબક્કા બાદ આ સુધારો અર્થતંત્ર માટે રાહતરૂપ સંકેત માનવામાં આવી રહ્યો છે.
ઓગસ્ટમાં સેવા ક્ષેત્ર ભારતના ખાનગી ક્ષેત્ર માટે સૌથી મોટો સહારો બન્યું છે. સેવા ક્ષેત્રનો સૂચકાંક જુલાઈના 53.3 પરથી વધીને 54.5 થયો છે. આ આંકડો સેવા ક્ષેત્રની પ્રવૃત્તિમાં ફરી ગતિ આવવાનો સંકેત આપે છે.
જુલાઈમાં સેવા ક્ષેત્રની વૃદ્ધિ ચાર વર્ષથી વધુ સમયના સૌથી નબળા સ્તરે પહોંચી ગઈ હતી. ગ્રાહકોની માંગમાં નરમાઈ અને સ્પર્ધાત્મક દબાણને કારણે સેવા ક્ષેત્ર પર અસર પડી હતી. ઓગસ્ટમાં સ્થિતિમાં થોડો સુધારો થતાં સમગ્ર ખાનગી ક્ષેત્રના આંકડાને પણ ટેકો મળ્યો છે.
ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં નબળાઈ જોવા મળી છે, જ્યારે ઓગસ્ટમાં ઉત્પાદન સૂચકાંક 52.9 થયો છે, જે ઓગસ્ટ 2021 પછીનો સૌથી નીચો સ્તર છે. જુલાઈમાં આ આંકડો 53.5 હતો. ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં વિસ્તરણ ચાલુ છે, પરંતુ તેની ગતિ ધીમી પડી રહી છે.
ઉત્પાદન અને નવા ઓર્ડરમાં છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં સૌથી ધીમી વૃદ્ધિ નોંધાઈ હોવાનું જણાવાયું છે. ઉત્પાદન ક્ષેત્રની ધીમી ગતિ પાછળ ગ્રાહકોની માંગમાં નરમાઈ અને બજારમાં વધતી સ્પર્ધા જેવા પરિબળો જવાબદાર હોવાનું સર્વેક્ષણમાં સામે આવ્યું છે. કંપનીઓને નવા ઓર્ડર મળતા રહ્યા છે, પરંતુ તેમની વૃદ્ધિ અગાઉની સરખામણીએ ધીમી રહી છે.
નિકાસ ઓર્ડરમાં પણ વધારો થયો છે, પરંતુ અગાઉના મહિના કરતાં તેની ગતિ ઓછી રહી છે. આથી ઉત્પાદન ક્ષેત્રને સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય બંને બજારો તરફથી મિશ્ર સંકેતો મળી રહ્યા છે.
ઓગસ્ટના આંકડામાં ઉત્પાદન ક્ષેત્રની રોજગારીને લઈને પણ ચિંતા ઊભી થઈ છે. અહેવાલ મુજબ ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં લગભગ અઢી વર્ષ બાદ પ્રથમ વખત રોજગારીમાં ઘટાડો નોંધાયો છે.
આ બાબત મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં સતત ધીમી પડતી પ્રવૃત્તિ જો લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે તો તેની અસર નવા રોકાણ, ભરતી અને ઔદ્યોગિક વિસ્તરણ પર પડી શકે છે. જોકે સેવા ક્ષેત્રમાં પ્રવૃત્તિ સુધરવાથી સમગ્ર ખાનગી ક્ષેત્ર માટે સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે નકારાત્મક બની નથી.
ભારતીય અર્થતંત્રની હાલની સ્થિતિ અંગે ઘણા સંકેતો મળી રહ્યા છે. એક તરફ, કંપનીઓ માટે ખર્ચના મોરચે કેટલાક સારા સંકેતો પણ મળ્યા છે. ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં કાચા માલ અને અન્ય ઇનપુટના ખર્ચમાં વધારાની ગતિ સાત મહિનાના સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી છે.
જોકે, બીજી તરફ, કંપનીઓ દ્વારા ગ્રાહકો પાસેથી લેવામાં આવતા વેચાણ ભાવમાં વધારો થયો છે. ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં વેચાણ ભાવ વધારાની ગતિ એપ્રિલ પછી સૌથી ઝડપી રહી છે. આનો અર્થ એ છે કે ખર્ચમાં દબાણ થોડું ઓછું થયું હોવા છતાં, કંપનીઓ હજુ પણ પોતાના ભાવમાં વધારો કરીને વધેલા ખર્ચની ભરપાઈ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
ઓગસ્ટના આંકડા ભારતીય અર્થતંત્ર માટે મિશ્ર ચિત્ર રજૂ કરે છે. એક તરફ, સેવા ક્ષેત્રની વાપસીથી ખાનગી ક્ષેત્રની કુલ વૃદ્ધિને ટેકો મળ્યો છે, જ્યારે બીજી તરફ, ઉત્પાદન ક્ષેત્રની સતત નબળાઈ ચિંતાનો વિષય છે.
જુલાઈમાં સમગ્ર ખાનગી ક્ષેત્રની વૃદ્ધિ ચાર વર્ષથી વધુ સમયના સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી હતી. ઓગસ્ટમાં તેમાં નજીવો સુધારો થયો છે. તેથી હાલની સ્થિતિને મજબૂત આર્થિક વાપસી કરતાં ધીમી ગતિમાંથી પ્રારંભિક સુધારાનો સંકેત માનવો વધુ યોગ્ય રહેશે.
ઉત્પાદન ક્ષેત્રની ગતિ ધીમી પડી હોવા છતાં, આગામી સમય અંગે કંપનીઓના વિશ્વાસમાં જુલાઈની સરખામણીએ સુધારો થયો છે. બજારની સ્થિતિમાં સુધારો અને ભવિષ્યમાં માંગ વધવાની આશાએ કંપનીઓ વધુ આશાવાદી બની હોવાનું સર્વેક્ષણ દર્શાવે છે.
જો આ વિશ્વાસ વાસ્તવિક માંગમાં ફેરવાય, તો આગામી મહિનાઓમાં ઉત્પાદન ક્ષેત્રને ફરી ગતિ મળી શકે છે. પરંતુ હાલ, કંપનીઓ ગ્રાહકોની માંગ, ખર્ચ, અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્થિતિ પર નજર રાખી રહી છે.
Was this story interesting?
