ચીનની શુલ્કચોરીના કથિત જાળમાં ભારત સહિત ૪૦થી વધુ દેશોના નામ, અમેરિકાએ જાહેર કરી યાદી
By Teri meri bat TeamAugust 15, 2026
Photo: Teri meri bat Team
AI Key Highlights
- અમેરિકાના ટ્રમ્પ પ્રશાસને ૪૦થી વધુ દેશોની યાદી જાહેર કરી છે, જેમાં ભારતનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેનો ઉપયોગ ચીન દ્વારા અમેરિકન બજારમાં તેના માલસામાન પર લાદવામાં આવેલા ઊંચા આયાત શુલ્કથી બચવા માટે થઈ રહ્યો હોવાનો આક્ષેપ છે.
- આ વ્યવસ્થાને 'છાયા પુનઃનિકાસ જાળું' તરીકે ઓળખાવવામાં આવી છે, જ્યાં ચીની ઉત્પાદનોને ત્રીજા દેશમાં મોકલીને તેમની ઓળખ, પેકિંગ, બિલિંગ અથવા મૂળના દસ્તાવેજોમાં ફેરફાર કરવામાં આવે છે, જેથી તે અમેરિકામાં અન્ય દેશના માલ તરીકે પ્રવેશી શકે.
- જોકે, અમેરિકાએ આ દેશોની સરકારો પર સીધો શુલ્કચોરીમાં મદદ કરવાનો આરોપ મૂક્યો નથી, પરંતુ તેમની ભૂમિકા સંભવિત પુનઃનિકાસ કેન્દ્રો તરીકેની દર્શાવી છે.
- ભારતને આ જાળાં માટે 'ઊંચા જોખમ' ધરાવતા દેશોમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.
- આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ ચીનની વેપારી નીતિઓ પર દબાણ વધારવાનો અને અમેરિકન ઉદ્યોગોનું રક્ષણ કરવાનો છે.
અમેરિકાના ટ્રમ્પ પ્રશાસને ચીનના માલસામાન પર લાદવામાં આવેલા ભારે આયાત વેરાથી બચવા માટે ત્રીજા દેશો મારફતે માલ મોકલવામાં આવતો હોવાનો ગંભીર આક્ષેપ કર્યો છે. અમેરિકાના વ્હાઇટ હાઉસ દ્વારા જાહેર કરાયેલા અહેવાલમાં ભારત સહિત ૪૦થી વધુ દેશોને એવા દેશો તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે, જ્યાંથી ચીન સાથે જોડાયેલો માલ અમેરિકન બજારમાં પહોંચતો હોવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
અમેરિકાએ આ સમગ્ર વ્યવસ્થાને ‘છાયા પુનઃનિકાસ જાળું’ તરીકે ઓળખાવ્યું છે. જોકે, અહીં એક મહત્વની વાત એ છે કે અહેવાલમાં નામ આવેલા દરેક દેશની સરકાર ચીનને શુલ્કચોરીમાં મદદ કરી રહી છે એવો સીધો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો નથી. અમેરિકાનો મુખ્ય દાવો એ છે કે આ દેશોનો ઉપયોગ ચીન સાથે જોડાયેલા માલને અન્ય દેશના મૂળના માલ તરીકે દર્શાવવા માટે થઈ શકે છે.
ભારતને અમેરિકાના અહેવાલમાં આ જાળાં માટે ઊંચા જોખમ ધરાવતા દેશોમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. અહેવાલ મુજબ ચીનમાંથી આવતા માલને ત્રીજા દેશમાં મોકલીને તેની ઓળખ, પેકિંગ, બિલિંગ અથવા ઉત્પાદનના મૂળ અંગે ફેરફાર કરવામાં આવી શકે છે અને ત્યારબાદ તેને અમેરિકામાં નિકાસ કરવામાં આવી શકે છે.
પરંતુ આનો અર્થ એવો નથી કે ભારત સરકાર ચીનને અમેરિકન શુલ્કથી બચાવવામાં મદદ કરી રહી છે. ઉપલબ્ધ અહેવાલો સ્પષ્ટ કરે છે કે અમેરિકાની ચિંતા મુખ્યત્વે એવા વેપારી માર્ગો અને કંપનીઓ અંગે છે, જ્યાં ચીનના માલની મૂળ ઓળખ છુપાવીને તેને અન્ય દેશમાંથી આવેલો માલ બતાવવામાં આવે.
અમેરિકાએ એક અહેવાલ બહાર પાડ્યો છે જેમાં 40થી વધુ દેશો અને પ્રદેશોને સંભવિત પુનઃનિકાસ કેન્દ્રો તરીકે ઓળખાવવામાં આવ્યા છે. આ યાદીમાં ભારત, ઇઝરાયલ, જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા, કેનેડા, મેક્સિકો, સિંગાપુર અને યુરોપિયન સંઘનો સમાવેશ થાય છે.
આ દેશો અમેરિકાના નજીકના રાજકીય અને આર્થિક ભાગીદારો છે. આથી, આ અહેવાલ માત્ર ચીન સામેની વેપાર નીતિ પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ અમેરિકા અને તેના સાથી દેશો વચ્ચેના વેપાર સંબંધો પર પણ અસર કરી શકે છે.
જો ચીનમાં બનાવેલી વસ્તુ અમેરિકામાં આયાત કરવામાં આવે તો, તે પર ભારે આયાત વેરો લાગુ પડે છે. પરંતુ, કેટલીક કંપનીઓ આ વેરાને ટાળવા માટે માલને પહેલા ત્રીજા દેશમાં મોકલી શકે છે, જ્યાં તેનું થોડું પ્રક્રિયાકરણ, ફરી પેકિંગ, લેબલમાં ફેરફાર અથવા દસ્તાવેજોમાં ફેરફાર કરવામાં આવે છે.
આમ, માલનું મૂળ ચીન હોવા છતાં, દસ્તાવેજોમાં તે અન્ય દેશમાંથી આવ્યું હોવાનું દેખાડવામાં આવે છે. અમેરિકાના વેપાર સલાહકાર પીટર નાવારોએ આ પદ્ધતિને લાંબા સમયથી ચાલતી મોટી સમસ્યા તરીકે રજૂ કરી છે.
અમેરિકાએ ચીનના માલ પર ભારે આયાત વેરો લાદવાનો મુખ્ય હેતુ ચીનની વેપારી નીતિઓ સામે દબાણ વધારવાનો અને અમેરિકન ઉદ્યોગોને રક્ષણ આપવાનો છે. પરંતુ, જો ચીનના ઉત્પાદકો ત્રીજા દેશો મારફતે અમેરિકન બજારમાં પ્રવેશતા રહે, તો ઊંચા વેરાની અસર ઘટી શકે છે.
આથી, ટ્રમ્પ પ્રશાસન હવે માત્ર ચીનથી સીધી થતી આયાત પર નજર રાખવા કરતાં માલ ખરેખર ક્યાં બનાવવામાં આવ્યો છે અને તેની પુરવઠા સાંકળ કેવી રીતે આગળ વધી છે તેની પણ તપાસ વધારવા માગે છે.
ટ્રમ્પ પ્રશાસને આ પ્રકારની શુલ્કચોરી રોકવા માટે કૃત્રિમ બુદ્ધિ આધારિત તપાસ વ્યવસ્થા વિકસાવવાની વાત કરી છે.
અહેવાલોમાં જણાવાયું છે કે અમેરિકા ‘ડિટેક્ટિવ બોર્ડર’ નામની કૃત્રિમ બુદ્ધિ આધારિત વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કરીને માલના મૂળ, વેપારી દસ્તાવેજો અને સરહદ પાર થતી હિલચાલ અંગે વધુ તપાસ કરવાની યોજના ધરાવે છે.
આથી આગામી સમયમાં અમેરિકામાં માલ મોકલતી કંપનીઓ માટે મૂળ દેશ અંગેના દસ્તાવેજો વધુ કડક રીતે ચકાસવામાં આવી શકે છે.
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વેપાર સંબંધો ઝડપથી વધી રહ્યા છે. ભારત પણ અમેરિકામાં મોટા પ્રમાણમાં માલની નિકાસ કરે છે.
આ સંજોગોમાં જો અમેરિકન અધિકારીઓ ભારતીય બંદરો, વેપારીઓ અથવા નિકાસ માર્ગોને વધુ કડક તપાસ હેઠળ લાવે તો ભારતીય નિકાસકારો માટે દસ્તાવેજીકરણ અને માલના મૂળ અંગેની ચકાસણી વધુ મહત્વપૂર્ણ બની જશે.
ભારત માટે પડકાર એ રહેશે કે ચીનમાંથી આવતા માલને ભારતીય ઉત્પાદન તરીકે ગેરકાયદેસર રીતે ફરી નિકાસ કરવામાં ન આવે અને સાથે જ કાયદેસર ભારતીય નિકાસ પર અનાવશ્યક અડચણ પણ ન ઊભી થાય.
આ મુદ્દો એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર સંબંધિત ચર્ચાઓ પહેલેથી જ સંવેદનશીલ તબક્કામાં છે.
અમેરિકાની નવી ચેતવણીથી ભારત પર પોતાની નિકાસ વ્યવસ્થામાં વધુ કડક તપાસ અને મૂળ દેશના નિયમોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવાનો દબાણ વધી શકે છે. કેટલાક અહેવાલોએ પણ આ મુદ્દાને ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેની ચાલી રહેલી વેપાર ચર્ચાઓ માટે વધારાના પડકાર તરીકે ગણાવ્યો છે.
જોકે, ભારતને આ જાળામાં સામેલ કરવાનું અમેરિકાનું પગલું સીધો ભારત વિરુદ્ધ વેપારી પ્રતિબંધ જાહેર કરે છે એવું માનવું યોગ્ય નથી.
આ અહેવાલમાં ઇઝરાયલ સહિત અમેરિકાના ઘણા મહત્વપૂર્ણ સાથી દેશોના નામ આવવાથી પણ ખાસ ચર્ચા ઊભી થઈ છે.જો કોઈ દેશ ચીન સાથે મોટા પ્રમાણમાં વેપાર કરે છે અને ત્યાંથી માલ અન્ય બજારોમાં ફરી નિકાસ થાય છે, તો અમેરિકાના દૃષ્ટિકોણથી તે દેશ સંભવિત પુનઃનિકાસ માર્ગ બની શકે છે.
એટલે યાદીમાં દેશનું નામ હોવું અને તે દેશની સરકાર શુલ્કચોરીમાં સીધી રીતે સામેલ હોવી—બંને બાબતો વચ્ચે મોટો તફાવત છે.અમેરિકાના અહેવાલમાં યુરોપિયન સંઘનું નામ આવતાં આર્થિક અને રાજદ્વારી ચર્ચા વધુ રસપ્રદ બની છે.
અહેવાલ મુજબ યુરોપિયન સંઘે વેપારી છેતરપિંડી સામે લડવાની પોતાની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી છે, પરંતુ વ્યવસ્થિત રીતે ચીનના માલને અમેરિકન વેરાથી બચાવવાના આરોપને સ્વીકાર્યો નથી.આથી અમેરિકા અને તેના વેપારી ભાગીદારો વચ્ચે માલના મૂળ અંગેના નિયમોને લઈને આગામી સમયમાં વધુ ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.
જો અમેરિકા ત્રીજા દેશ મારફતે આવતા ચીનના માલની તપાસ કડક કરે છે તો ચીનના ઉત્પાદકો માટે અમેરિકન બજારમાં પ્રવેશ વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.સીધી નિકાસ પર પહેલેથી જ ભારે વેરો હોય અને હવે ત્રીજા દેશ મારફતે નિકાસ પર પણ કડક તપાસ થાય તો ચીનની કંપનીઓએ પોતાના વેપારી માર્ગો અને પુરવઠા વ્યવસ્થામાં ફેરફાર કરવો પડી શકે છે.
આથી સમગ્ર વૈશ્વિક વેપાર વ્યવસ્થામાં પણ તેની અસર જોવા મળી શકે છે.આજના સમયમાં એક ઉત્પાદન એક જ દેશમાં સંપૂર્ણપણે તૈયાર થતું નથી. તેના વિવિધ ભાગો અલગ-અલગ દેશોમાં બને છે અને અંતિમ ઉત્પાદન અન્ય દેશમાં તૈયાર થઈ શકે છે.આવી સ્થિતિમાં કોઈ વસ્તુનું સાચું મૂળ નક્કી કરવું ઘણી વખત મુશ્કેલ બની શકે છે.
અમેરિકા હવે આ જટિલ પુરવઠા સાંકળમાં ચીનના માલની વાસ્તવિક ભાગીદારી શોધવા માગે છે. પરંતુ જો તપાસની પ્રક્રિયા ખૂબ કડક બને તો કાયદેસર રીતે કાર્ય કરતી વૈશ્વિક કંપનીઓ માટે પણ દસ્તાવેજીકરણ અને ખર્ચ વધી શકે છે.
Was this story interesting?
