વેનેઝુએલા સાથે અમેરિકાનો મોટો તેલ કરાર, ટ્રમ્પે તેને વિશ્વનો સૌથી મોટો કરાર ગણાવ્યો
By Teri meri bat TeamAugust 29, 2026
Photo: Teri meri bat Team
AI Key Highlights
- અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વેનેઝુએલા સાથે એક મોટા તેલ કરારની જાહેરાત કરી છે, જેને તેમણે "વિશ્વના ઇતિહાસનો સૌથી મોટો તેલ કરાર" ગણાવ્યો છે.
- આ વ્યવસ્થા હેઠળ, અમેરિકાને વેનેઝુએલાના ૬૫ અબજથી વધુ બેરલના સાબિત તેલ ભંડાર પર મુખ્ય નિયંત્રણ મળશે.
- ઈરાન સાથેના યુદ્ધને કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠામાં વિક્ષેપ અને અમેરિકામાં વધતા ઇંધણના ભાવ વચ્ચે આ જાહેરાત આવી છે.
- ટ્રમ્પના મતે, આ કરાર અમેરિકાની ઊર્જા સુરક્ષાને મજબૂત બનાવશે, દેશના તેલ ભંડારને બમણાથી વધુ કરી શકે છે, અને લાંબા ગાળે અમેરિકન નાગરિકો માટે પેટ્રોલના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરી શકે છે, તે પણ કરદાતાઓ પર સીધો બોજ નાખ્યા વિના.
- વેનેઝુએલાની વચગાળાની સરકારે આ કરારથી લગભગ ૧૦૦ અબજ ડોલરનું ખાનગી રોકાણ અને ૨૦૯ અબજ ડોલરથી વધુ કર આવકની અપેક્ષા રાખી છે, જે દેશના અર્થતંત્રને પુનર્જીવિત કરવામાં મદદ કરશે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વેનેઝુએલા સાથે એક મોટો તેલ કરાર જાહેર કર્યો. ટ્રમ્પે આ કરારને “વિશ્વના ઇતિહાસનો સૌથી મોટો તેલ કરાર” કહીને વખાણ્યો. તેઓ કહે છે કે આ વ્યવસ્થા હેઠળ અમેરિકાને વેનેઝુએલાના ૬૫ અબજથી વધુ બેરલના સાબિત તેલ ભંડાર પર મુખ્ય નિયંત્રણ મળશે. આ જાહેરાત ત્યારે આવી જ્યારે ઈરાન સાથેના યુદ્ધને કારણે વિશ્વનું ઊર્જા પુરવઠો ખલેલમાં છે અને અમેરિકામાં ઇંધણના ભાવ વધી રહ્યા છે.
ટ્રમ્પે ૨૮ ઓગસ્ટે જાહેર નિવેદનમાં કહ્યું કે અમેરિકા અને વેનેઝુએલા વચ્ચે થયેલી આ વ્યવસ્થા અમેરિકાની ઊર્જા સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવશે. તેમણે દાવો કર્યો કે આ કરારથી અમેરિકાના તેલ ભંડારમાં બે ગણાથી વધુ વધારો થઈ શકે છે અને લાંબા ગાળે અમેરિકાના નાગરિકો માટે પેટ્રોલના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થઈ શકે છે.
ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર આ કરાર અમેરિકન કરદાતાઓ પર સીધો ખર્ચ નાખ્યા વિના કરવામાં આવ્યો છે. જોકે કરારની સંપૂર્ણ કાનૂની અને નાણાકીય વિગતો હજુ જાહેર કરવામાં આવી નથી. અમેરિકાને મળનારા નિયંત્રણનું ચોક્કસ સ્વરૂપ અને તેમાં કઈ ખાનગી કંપનીઓ ભાગ લેશે તે અંગે પણ હજુ અનેક પ્રશ્નો છે.
વેનેઝુએલા પાસે વિશ્વના સૌથી મોટા સાબિત કાચા તેલનાં ભંડાર છે. કુલ સાબિત ભંડાર લગભગ ૩૦૩ અબજ બેરલ છે. નવા કરારમાં ૬૫ અબજ બેરલના ભંડાર ધરાવતા ૧૭ મહત્વપૂર્ણ તેલ ક્ષેત્રોના વિકાસનો સમાવેશ થશે.
વેનેઝુએલાના વચગાળાના રાષ્ટ્રપતિ ડેલ્સી રોડ્રિગેઝની સરકાર કહે છે કે આ વ્યવસ્થાથી દેશના ઊર્જા ક્ષેત્રમાં લગભગ ૧૦૦ અબજ ડોલરનું ખાનગી રોકાણ આવશે. સરકાર માને છે કે આવતા વર્ષોમાં ૨૦૯ અબજ ડોલરથી વધુ કર આવક મળશે.
આ કરારનું મહત્વ ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે ઘણું વધી ગયું છે. હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં લાંબા સમયથી ચાલતી સમસ્યા મધ્યપૂર્વના તેલ પુરવઠાને વૈશ્વિક બજારમાં ભારે અસર કરે છે. યુદ્ધ શરૂ થતી વખતે હોર્મુઝમાંથી વિશ્વના કુલ પેટ્રોલિયમ વેપારનો લગભગ પાંચમો ભાગ પસાર થતો હતો.
પુરવઠામાં વિક્ષેપને કારણે વૈશ્વિક તેલ બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધી. અમેરિકામાં પણ ઇંધણના ભાવ વધી રહ્યા છે. અહેવાલ મુજબ ઓગસ્ટના અંતમાં અમેરિકામાં સરેરાશ પેટ્રોલનો ભાવ લગભગ ૪.૦૯ ડોલર પ્રતિ ગેલન હતો, જ્યારે એક વર્ષ પહેલાં તે ૩.૨૧ ડોલર હતો.
આ પરિસ્થિતિમાં, વેનેઝુએલાના વિશાળ તેલ ભંડારને ફરી સક્રિય કરવાનો પ્રયાસ અમેરિકાને લાંબા ગાળે વિકલ્પિક પુરવઠો આપી શકે છે.
વેનેઝુએલામાં વિશ્વના સૌથી મોટા તેલ ભંડાર છે, પણ તે તેલનું વાસ્તવિક ઉત્પાદન તેની ક્ષમતા કરતાં ઘણું ઓછું છે. વર્ષોથી ઓછા રોકાણ, ખરાબ માળખું, સંચાલન મુશ્કેલીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોએ વેનેઝુએલાની તેલ ઉત્પાદન ક્ષમતા ઘણું ઘટાડ્યું છે. આજકાલ દેશ દરરોજ લગભગ ૧૨.૫ લાખ બેરલ તેલ બનાવે છે.
અમેરિકી સરકાર હવે ખાનગી કંપનીઓની મદદથી આ ક્ષેત્રોમાં ફરી રોકાણ કરવા માગે છે. જો નવા કૂવા, પરિવહન માર્ગ, શુદ્ધિકરણ કેન્દ્રો અને અન્ય જરૂરી માળખું બને, તો વેનેઝુએલાનું ઉત્પાદન આવતા વર્ષોમાં મોટા પ્રમાણમાં વધે શકે.
ટ્રમ્પએ અમેરિકન ગ્રાહકો માટે પેટ્રોલના ભાવમાં ઘટાડાની આશા બતાવી, પરંતુ નિષ્ણાતો કહે છે કે આ કરારનો પ્રભાવ તરત દેખાશે નહીં. વેનેઝુએલાના તેલ ક્ષેત્રને ફરી સંપૂર્ણ ક્ષમતા સુધી લાવવા માટે અબજો ડોલર અને લાંબા સમયની જરૂર પડશે.
વેનેઝુએલાનું મોટાભાગનું તેલ ભારે પ્રકારનું છે. તેને બહાર કાઢવા, પરિવહન કરવા અને યોગ્ય રીતે શુદ્ધ કરવા માટે ખાસ માળખાની જરૂર છે. વર્ષોથી ઓછા રોકાણને કારણે આ માળખામાં મોટો સુધારો જરૂરી છે.
તેથી આ કરારથી અમેરિકાના પેટ્રોલના ભાવમાં તાત્કાલિક ઘટાડો થશે એવી આશા રાખવી યોગ્ય નથી.
કરારની સૌથી અગત્યની, પણ હજી અસ્પષ્ટ બાબત છે અમેરિકા ને મળનારી નિયંત્રણની રીત. અમેરિકી અધિકારીઓ કહે છે કે નવી ખાનગી કંપની બની શકે છે, જેમાં અમેરિકા અને એક ખાનગી સંચાલક ભાગીદાર હશે. અમેરિકા આશરે ૫૫ ટકા સંચાલન હિસ્સો અને ઉત્પાદનમાંથી ચોક્કસ પ્રમાણમાં તેલ મેળવવાનો અધિકાર મેળવી શકે.
કેટલાક અહેવાલો કહે છે કે તેલ ક્ષેત્રોના વિકાસ માટે લાંબા ગાળાના અધિકારો આપી શકાય. પરંતુ સંપૂર્ણ કરાર જાહેર ન થાય ત્યાં સુધી આ વ્યવસ્થાની ચોક્કસ રચના વિશે અંતિમ નક્કી કરવું મુશ્કેલ છે.
વેનેઝુએલાની મધ્યમ ગાળાની સરકાર આ કરારને અર્થતંત્રને ફરી સજીવન કરવા માટે મોટો અવસર માને છે. ઘણા વર્ષોની આર્થિક મુશ્કેલી અને તેલ ઉદ્યોગમાં ઘટાડા પછી, દેશને મોટા પ્રમાણમાં નવા રોકાણની જરૂર છે.
વેનેઝુએલાના અધિકારીઓ કહે છે કે નવા રોકાણથી હજારો નોકરીઓ બની શકે છે અને સરકારની કર આવકમાં પણ મોટો વધારો થઈ શકે છે. ૧૭ વ્યૂહાત્મક તેલ ક્ષેત્રોના વિકાસથી દેશની તેલ ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવાનો પ્રયાસ થશે.
આ કરારનો બીજો મુખ્ય હેતુ અમેરિકાના વ્યૂહતિક તેલ ભંડારને ફરી ભરવાનો છે. ઈરાન યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકાએ તેના વ્યૂહતિક તેલ ભંડારમાંથી મોટી માત્રામાં કાચું તેલ બહાર કાઢ્યું હતું. અહેવાલ મુજબ, ઓગસ્ટની શરૂઆતમાં અમેરિકાનો ભંડાર ૩૦ કરોડ બેરલથી નીચે પડી ગયો હતો.
વેનેઝુએલાથી મળતું વધારાનું તેલ અમેરિકાના શુદ્ધિકરણ કેન્દ્રો માટે કામીદાર થઈ શકે છે અને લાંબા ગાળે અમેરિકાની ઊર્જા સુરક્ષામાં વધારો કરી શકે છે.
આ કરાર જેટલો મોટો છે, તેના કાનૂની પ્રશ્નો પણ તેટલા જ ગંભીર છે. વેનેઝુએલામાં તેલ ઉદ્યોગ પર લાંબા સમયથી રાજ્યનું નિયંત્રણ રહેલું છે. નવા કરાર હેઠળ વિદેશી અને ખાનગી કંપનીઓને મોટા પ્રમાણમાં અધિકાર આપવાની વ્યવસ્થા દેશના કાયદા અને બંધારણીય નિયમો સાથે સુસંગત રહેશે કે નહીં, તે અંગે પ્રશ્નો ઊભા થઈ શકે છે.
કેટલાક નિષ્ણાતો કહે છે કે કરારની સંપૂર્ણ કાનૂની રચના જાહેર થયા પછી જ તેની વાસ્તવિક અસરનું મૂલ્યાંકન કરી શકાય. રાજકીય અનિશ્ચિતતા, નબળું વીજળી માળખું અને નિકાસ ક્ષમતાની મર્યાદા હજુ પણ મોટા પડકારો છે.
જો વેનેઝુએલાનું તેલ ઉત્પાદન આગામી વર્ષોમાં નોંધપાત્ર રીતે વધે, તો વૈશ્વિક બજારમાં પુરવઠો વધી શકે છે. આથી મધ્યપૂર્વના પુરવઠા પરની નિર્ભરતા થોડી ઘટી શકે છે.
પરંતુ વેનેઝુએલાના ઉત્પાદનને ઝડપી રીતે વધારવામાં કેટલો સમય લાગશે તે અંગે અનિશ્ચિતતા છે. તેથી બજારમાં તેની તાત્કાલિક અસર મર્યાદિત રહેવાની શક્યતા છે. ઈરાન યુદ્ધ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગની સ્થિતિ હજુ પણ વૈશ્વિક તેલ ભાવ માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ પરિબળો માંથી એક છે.
મને લાગે છે કે અમેરિકામાં ઇંધણના ભાવ વધતા ટ્રમ્પ પ્રશાસન પર ઘરઆંગણે દબાણ વધી રહ્યું છે.મધ્યાવધી ચૂંટણી પહેલા પેટ્રોલના ભાવમાં રાહત આપવી સરકારનો મહત્વપૂર્ણ રાજકીય મુદ્દો બની શકે છે.
વેનેઝુએલા સાથેનો કરાર અમેરિકાને વધુ તેલના સ્ત્રોત આપી શકે છે અને ટ્રમ્પ તેને પોતાની ઊર્જા નીતિની મોટી સફળતા તરીકે બતાવે છે.વિદેશમંત્રી માર્કો રુબિયોએ પણ આ કરારને બંને દેશો માટે લાભદાયક જણાવ્યું.
કરાર જાહેર થયા પછી પણ અનેક પ્રશ્નોના જવાબ હજુ બાકી છે.કઈ કંપનીઓ ક્ષેત્રોમાં રોકાણ કરશે, અમેરિકાને કેટલો નિયંત્રણ મળશે, ઉત્પાદન ક્યારે વધશે, અને વેનેઝુએલાના કાયદા હેઠળ આ વ્યવસ્થા કેવી રીતે કામ કરશે—આ બધું આવતા સમયમાં સ્પષ્ટ થશે.
સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે વેનેઝુએલાના જૂના અને નબળા તેલ માળખાને ફરી કાર્યક્ષમ બનાવવા માટે ભારે રોકાણ જોઈએ.તેથી ટ્રમ્પે જે લાંબા ગાળાની ઊર્જા સુરક્ષાની વાત કરી છે, તેનો વાસ્તવિક લાભ મેળવવામાં ઘણા વર્ષો લાગી શકે છે.
Was this story interesting?
