હોર્મુઝમાં અમેરિકી નૌકાદળનું શક્તિપ્રદર્શન, ૪૦ વ્યાપારી જહાજોને સુરક્ષિત માર્ગ

By Teri meri bat TeamSeptember 3, 2026

Photo: Teri meri bat Team

AI Key Highlights

ઈરાન સાથેના તણાવપૂર્ણ સંઘર્ષ વચ્ચે, અમેરિકી નૌકાદળે હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું એકદિવસીય સુરક્ષા અભિયાન હાથ ધર્યું છે.
આ મહત્વપૂર્ણ કાર્યવાહીમાં, આશરે ૪૦ વ્યાપારી જહાજોને સુરક્ષિત માર્ગ પૂરો પાડવામાં આવ્યો, જે કુલ ૧.૮ કરોડ બેરલ ક્રૂડ ઓઇલનું વહન કરી રહ્યા હતા.
આ જથ્થો યુદ્ધ પૂર્વેના સામાન્ય દૈનિક પ્રવાહના લગભગ ૯૦ ટકા જેટલો છે, જે દર્શાવે છે કે આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગમાં વ્યાપારી અવરજવર ફરીથી શરૂ થઈ રહી છે.
હોર્મુઝ જળમાર્ગ, પર્શિયન ખાડીમાંથી નીકળતા તેલ અને ઊર્જા ઉત્પાદનો માટે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ માર્ગો પૈકી એક છે, જે વૈશ્વિક તેલ વેપારના લગભગ પાંચમા ભાગનું સંચાલન કરે છે.
આથી, અહીં જહાજોની અવરજવર અટકવાથી માત્ર મધ્યપૂર્વ જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વના ઊર્જા બજાર પર સીધી અસર થાય છે.

ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા યુદ્ધ દરમિયાન, અમેરિકા હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું એકદિવસીય સુરક્ષા અભિયાન ચલાવ્યું હોવાનું અહેવાલ છે. અમેરિકી સૈન્યએ મંગળવારે લગભગ ૪૦ વ્યાપારી જહાજોને સુરક્ષા આપી, અને આ જહાજો આ મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગમાં પસાર થયા. આ જહાજોમાં કુલ અંદાજે ૧.૮ કરોડ બેરલ કાચું તેલ હતું, જે સામાન્ય યુદ્ધ પહેલાંના દિવસોની તુલનામાં લગભગ ૯૦ ટકા વધારો દર્શાવે છે. હોર્મુઝ જળમાર્ગ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઊર્જા માર્ગોમાંથી એક છે. પર્શિયન ખાડીમાંથી બહાર નીકળતા તેલ અને અન્ય ઊર્જા ઉત્પાદનો મોટા પ્રમાણમાં આ જળમાર્ગથી પસાર થાય છે. તેથી અહીં જહાજોની અવરજવર અટકવાથી માત્ર મધ્યપૂર્વ જ નહીં, પણ સમગ્ર વિશ્વના ઊર્જા બજાર પર સીધી અસર થઈ શકે છે. આ સુરક્ષા અભિયાન, જે અમેરિકી સૈન્ય દ્વારા ચલાવવામાં આવ્યું, અત્યાર સુધીના યુદ્ધમાં સૌથી મોટું એકદિવસીય જહાજ પસાર અભિયાન ગણાય છે. અહેવાલો પ્રમાણે લગભગ 40 વ્યાપારી જહાજો અમેરિકી સૈન્યની સુરક્ષા હેઠળ હોર્મુઝ જળમાર્ગ મારફતે પસાર થયા. આ જહાજોએ લગભગ 1.8 કરોડ બેરલ તેલ પરિવહન કર્યું. આ માત્ર વેપારી કામ નથી, પણ ચાલતા યુદ્ધ દરમિયાન ઊર્જા પુરવઠાની સતતતા જાળવવા માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર વ્યાપારી જહાજોની અવરજવર બહુ પ્રભાવિત થઈ છે. ઇરાને કેટલાક જહાજો પર નિયંત્રણો અને ચેતવણીઓ લાદી છે, અને ઘણા જહાજો સુરક્ષાની ચિંતા થી આ માર્ગથી દૂર રહ્યા છે. ઇરાન દ્વારા પ્રતિબંધિત થયેલા જહાજોની સંખ્યા પણ વધી રહી છે. વિશ્વના ઊર્જા બજાર માટે 1.8 કરોડ બેરલ તેલ ખૂબ જ મોટો જથ્થો છે. સામાન્ય સમયમાં હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી દરરોજ મોટા પ્રમાણમાં તેલ પસાર થાય છે. યુદ્ધ શરૂ થયા પછી આ અવરજવરમાં મોટો ઘટાડો થયો. અમેરિકી સૈન્યની સુરક્ષા હેઠળ એક જ દિવસે 1.8 કરોડ બેરલ તેલ પસાર થવું દર્શાવે છે કે હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર વ્યાપારી અવરજવર ધીમે ધીમે ફરી શરૂ થઈ રહી છે. અહેવાલ મુજબ આ જથ્થો યુદ્ધ પહેલાંના સામાન્ય દૈનિક તેલ પ્રવાહના લગભગ 90 ટકા જેટલો છે. આ ઘટનાથી વિશ્વના તેલ વેપારીઓ અને ઊર્જા કંપનીઓ માટે થોડી રાહત મળી શકે છે. પરંતુ હોર્મુઝ જળમાર્ગની સ્થિતિ હજી સંપૂર્ણ રીતે સામાન્ય નથી. હોર્મુઝ જળમાર્ગ ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે આવેલો સાંકડો સમુદ્રી માર્ગ છે. આ માર્ગ પર્શિયન ખાડીના દેશોમાંથી બહાર નીકળતા તેલ અને ઊર્જા માલનું મોટું ભાગ પસાર થાય છે. આ માર્ગ વિશ્વના કુલ તેલ વેપારનું મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. અમેરિકાના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર આ માર્ગ વૈશ્વિક તેલ વેપારના લગભગ પાંચમા ભાગ સાથે જોડાયેલો છે. આ માર્ગ પર કોઈ અવરજવર થાય તો ઊર્જાના ભાવ, પરિવહન ખર્ચ અને મોંઘવારી પર અસર થઈ શકે છે. આથી અમેરિકા આ માર્ગને સુરક્ષિત બનાવવાનું મહત્વપૂર્ણ લક્ષ્ય બનાવ્યું છે. અમેરિકાના જહાજોની અવરજવર વધારવાની તકનીકો વચ્ચે ઈરાન સાથે સંઘર્ષ ચાલુ રહે છે. છેલ્લા દિવસોમાં બંને દેશો વચ્ચે ફરી ભારે સૈન્ય અથડામણ થઈ છે. અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન વિરુદ્ધ હુમલાની તૈયારીઓ વિશે સંકેત આપ્યા છે. અમેરિકી સૈન્યે ઈરાનની ક્ષેપણાસ્ત્ર અને રડાર વ્યવસ્થાઓને નિશાન બનાવ્યા હોવાની માહિતી સામે આવી છે. ઈરાને હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા કેટલાક જહાજો પર નવા નિયંત્રણો લગાવ્યા છે. છેલ્લા દિવસોમાં ઈરાનની સત્તાવાર જળમાર્ગ સત્તાએ વધુ ૧૧ જહાજોને પ્રતિબંધિત યાદીમાં ઉમેર્યા છે. આ સાથે પ્રતિબંધિત જહાજોની કુલ સંખ્યા ૫૬ થઈ ગઈ છે. હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર કોઈપણ પરિવર્તન તેલના ભાવ પર ખૂબ અસર કરે છે. જ્યારે જહાજોની આવજાય ઘટે છે ત્યારે તેલની ખૂબ જ ઓછી ઉપલબ્ધતાની આશંકા બને છે. અને આ વસ્તુ તેલના ભાવને વધારી શકે છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સૈન્ય તણાવ વધ્યો છે. આ કારણે તેલના ભાવમાં વધારે અસ્થિરતા જોવા મળી છે. જોકે સપ્ટેમ્બર ૩ના વેપારમાં કાચા તેલના ભાવ થોડો ઘટ્યો હતો. વૈશ્વિક બજાર હાલ હોર્મુઝ જળમાર્ગની જહાજોની આવજાય, ઈરાનની કાર્યવાહી અને અમેરિકાના આગામી કદમો પર નજર રાખી રહ્યું છે. જો હોર્મુઝમાં જહાજોની આવજાય લગાતાર વધે છે તો બજારમાં પુરવઠાની ચિંતા ઘટી શકે છે. પરંતુ જો ફરીથી મોટા પાયે જહાજોને રોકવામાં આવે તો તેલના ભાવમાં ફરીથી વધારો થઈ શકે છે. અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન વિરુદ્ધ વધુ હુમલાની તૈયારી હોવાના સંકેતો આપ્યા હતા. અમેરિકી સૈન્યએ હોર્મુઝ જળમાર્ગની આસપાસ ઈરાનની ક્ષેપણાસ્ત્ર અને રડાર વ્યવસ્થાઓને નિશાન બનાવ્યા હોવાની માહિતી સામે આવી છે. બીજી તરફ ઈરાને હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા કેટલાક જહાજો પર નવા નિયંત્રણો લગાવ્યા છે. તાજેતરમાં ઈરાનની સત્તાવાર જળમાર્ગ સત્તાએ વધુ ૧૧ જહાજોને પ્રતિબંધિત યાદીમાં ઉમેર્યાં હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે. આ સાથે પ્રતિબંધિત જહાજોની કુલ સંખ્યા ૫૬ થઈ હોવાનું કહેવાય છે.

Was this story interesting?