ભારતના સેમિકન્ડક્ટર સપ્લાય તંત્રને મજબૂતી, ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને સુમિતોમો કેમિકલની ભાગીદારી

By Teri meri bat TeamSeptember 19, 2026

Photo: Teri meri bat Team

AI Key Highlights

ભારતમાં સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદન ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા માટે, ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને જાપાનની સુમિતોમો કેમિકલે એક મહત્વપૂર્ણ કરાર કર્યો છે.
આ ભાગીદારીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સેમિકન્ડક્ટર ફેબ્રિકેશનમાં ઉપયોગમાં લેવાતી ઉચ્ચ શુદ્ધતાવાળી સામગ્રીનો વિશ્વસનીય પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવાનો અને ભારતમાં તેના સ્થાનિક ઉત્પાદનની શક્યતાઓ શોધવાનો છે.
સુમિતોમો કેમિકલ ગુજરાતના ધોલેરામાં ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ દ્વારા સ્થાપિત થઈ રહેલા ભારતના પ્રથમ વ્યાવસાયિક બાર ઇંચના સેમિકન્ડક્ટર ફેબને ફોટોરેઝિસ્ટ, વિવિધ કાર્યાત્મક રસાયણો, અને હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ, આઇસોપ્રોપાઇલ આલ્કોહોલ, એમોનિયા પાણી અને સલ્ફ્યુરિક એસિડ જેવા અત્યંત શુદ્ધ રસાયણો પૂરા પાડવાની સંભાવનાઓ તપાસશે.
આ સામગ્રીઓની શુદ્ધતા સેમિકન્ડક્ટરની ગુણવત્તા અને ઉત્પાદન ક્ષમતા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
ધોલેરા ખાતેનું આ કારખાનું આશરે ૯૧ હજાર કરોડ રૂપિયાના રોકાણ સાથે વાહન ઉદ્યોગ, મોબાઇલ ઉપકરણો અને કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા જેવા ક્ષેત્રો માટે દર મહિને આશરે ૫૦ હજાર વેફરનું ઉત્પાદન કરવાની ક્ષમતા ધરાવશે.

ભારતમાં સેમિકન્ડક્ટર બનાવવાનું માળખું મજબૂત કરવા માટે, ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સે વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરી દીધું છે. ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને જાપાનની સુમિતોમો કેમિકલે સેમિકન્ડક્ટર માટે જરૂરી ઉચ્ચ શુદ્ધતાવાળી સામગ્રીના પુરવઠા અને ભારતમાં તેના સ્થાનિક ઉત્પાદન માટે કરાર કર્યો છે. આ કરારનો મુખ્ય હેતુ ભારત માટે મજબૂત અને વિશ્વસનીય સેમિકન્ડક્ટર પુરવઠા વ્યવસ્થા બનાવવાનો છે. આ ભાગીદારી હેઠળ સુમિતોમો કેમિકલ ગુજરાતના ધોલેરામાં ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ દ્વારા બનાવવામાં આવી રહેલા સેમિકન્ડક્ટર કારખાનાને જરૂરી સામગ્રી પૂરી પાડવાની સંભાવનાઓ તપાસશે. તેમાં ફોટોરેઝિસ્ટ, વિવિધ કાર્યાત્મક રસાયણો અને અત્યંત શુદ્ધતાવાળા રસાયણોનો સમાવેશ થાય છે. હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ, આઇસોપ્રોપાઇલ આલ્કોહોલ, એમોનિયા પાણી અને સલ્ફ્યુરિક એસિડ જેવી સામગ્રી સેમિકન્ડક્ટર બનાવવાની પ્રક્રિયામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. સેમિકન્ડક્ટર બનાવવાની પ્રક્રિયામાં સામગ્રીની શુદ્ધતા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ હોય છે. તેમાં ખૂબ જ ઓછી માત્રામાં રહેલી અશુદ્ધિ પણ ઉત્પાદનની ગુણવત્તા અને ઉત્પાદન ક્ષમતા પર અસર કરી શકે છે. તેથી ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા અને સતત ઉપલબ્ધ રહેતા રસાયણોનું સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદન અને પુરવઠો ભારતના સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ધોલેરામાં ભારતનું પ્રથમ વ્યાવસાયિક બાર ઇંચનું સેમિકન્ડક્ટર બનાવવાનું કારખાનું સ્થાપી રહી છે. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર આ કારખાનામાં આશરે ૯૧ હજાર કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ થઈ રહ્યું છે. અહીં વાહન ઉદ્યોગ, મોબાઇલ ઉપકરણો અને કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા જેવા વિવિધ ક્ષેત્રો માટે ઉપયોગી સેમિકન્ડક્ટરનું ઉત્પાદન કરવાની યોજના છે. કારખાનાની ઉત્પાદન ક્ષમતા દર મહિને આશરે ૫૦ હજાર વેફર સુધી પહોંચાડવાની યોજના છે. ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સે સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં માત્ર એક કંપની સાથે ભાગીદારી કરી નથી, પરંતુ સમગ્ર પુરવઠા વ્યવસ્થા વિકસાવવા માટે અનેક દેશોની કંપનીઓ સાથે કરારો કર્યા છે. તાજેતરમાં કંપનીએ જાપાનની અન્ય કંપનીઓ ઉપરાંત સામગ્રી, સાધનો, ઉત્પાદન, પેકેજિંગ અને તકનીકી ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલી સંસ્થાઓ સાથે પણ વિવિધ સમજૂતીઓ કરી છે. આથી ધોલેરામાં બનનારા કારખાનાની આસપાસ સમગ્ર સેમિકન્ડક્ટર પરિસર વિકસાવવાનો પ્રયત્ન થઈ રહ્યો છે. સુમિતોમો કેમિકલ સાથેની સમજૂતીનો બીજો મહત્વપૂર્ણ ભાગ ભારતમાં જ સેમિકન્ડક્ટર સામગ્રી અને ઉચ્ચ શુદ્ધતાવાળા રસાયણોના ઉત્પાદનની શક્યતાઓ તપાસવાનો છે. જો આ યોજના આગળ વધે છે તો ભારતને આવી મહત્વપૂર્ણ સામગ્રી માટે વિદેશી પુરવઠા પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. સાથે સાથે સ્થાનિક રસાયણ ઉદ્યોગને પણ નવી તક મળી શકે છે. ભારત સરકાર સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રને વ્યૂહાત્મક અને ઔદ્યોગિક દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ માને છે. દેશ હાલમાં ચિપના ઉત્પાદનથી લઈને સામગ્રી, સાધનો, પેકેજિંગ અને પરીક્ષણ સુધીનું સમગ્ર માળખું વિકસાવવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યો છે. ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સની ધોલેરા યોજના આ પ્રયાસનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. જાપાન સાથેની આ ભાગીદારી બંને દેશો વચ્ચે સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં સહકારને પણ વધુ મજબૂત કરી શકે છે. ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સે જણાવ્યું છે કે જાપાનની તકનીકી કુશળતા અને ભારતની વધતી ઉત્પાદન ક્ષમતાને જોડવાથી સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં પુરવઠા વ્યવસ્થા, સંશોધન, કૌશલ્ય વિકાસ અને ઔદ્યોગિક ક્ષમતાને વેગ મળી શકે છે. આ રીતે ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને સુમિતોમો કેમિકલ વચ્ચેનો કરાર માત્ર સામગ્રીના પુરવઠા પૂરતો મર્યાદિત નથી. તે ભારતમાં સેમિકન્ડક્ટર બનાવવાનું માટે જરૂરી સ્થાનિક પરિસર વિકસાવવાના મોટા પ્રયત્નનો એક ભાગ છે. ધોલેરામાં કારખાનું આગળ વધશે તેમ આવી ભાગીદારીઓ ભારતના ચિપ બનાવવાના ક્ષેત્રને વધુ મજબૂત બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

Was this story interesting?