સાઉદી અરેબિયા, સંયુક્ત આરબ અમીરાત સહિત આઠ દેશોનો સખત વિરોધ, ‘ઈ૧’ યોજના રોકવા માગ
By Teri meri bat TeamAugust 22, 2026
Photo: Teri meri bat Team
AI Key Highlights
- ઈઝરાયલની પશ્ચિમ કાંઠામાં આવેલી વિવાદાસ્પદ ‘ઈ૧’ વસાહત યોજનાનો સંયુક્ત આરબ અમીરાત, સાઉદી અરેબિયા, કતાર, તુર્કી, ઈજિપ્ત, જોર્ડન, પાકિસ્તાન અને ઈન્ડોનેશિયા સહિત આઠ દેશોએ સખત વિરોધ કર્યો છે.
- આ દેશોના વિદેશ પ્રધાનોએ સંયુક્ત નિવેદન બહાર પાડીને આ યોજનાને ગંભીર ચેતવણીરૂપ ગણાવી છે, જે પૂર્વ યરુશાલેમ અને માઆલે અદુમિમ વસાહત વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક ‘ઈ૧’ વિસ્તારમાં નવી વસાહતોના નિર્માણ સાથે સંબંધિત છે.
- આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે લાંબા સમયથી વિવાદિત આ યોજના, જો અમલમાં મુકાય તો પશ્ચિમ કાંઠાના ઉત્તરી અને દક્ષિણી ભાગો વચ્ચેનું ભૌગોલિક જોડાણ તોડી નાખશે.
- વિરોધ કરનારા દેશોના મતે, આનાથી એક સ્વતંત્ર, ભૌગોલિક રીતે જોડાયેલા અને વ્યવહારુ પેલેસ્ટિનિયન રાજ્યની સ્થાપનાની શક્યતાઓ ગંભીર રીતે જોખમાશે, જે દ્વિરાષ્ટ્ર ઉકેલના પાયાને નબળો પાડી શકે છે.
- આઠ દેશોએ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે ‘ઈ૧’ વિસ્તારમાં વસાહતોનું વિસ્તરણ માત્ર રહેણાંક વિકાસનો મુદ્દો નથી, પરંતુ તે પશ્ચિમ કાંઠાની ભૌગોલિક રચના અને ભવિષ્યના પેલેસ્ટિનિયન રાજ્યના અસ્તિત્વ સાથે સીધી રીતે જોડાયેલો છે.
ઈઝરાયલની પશ્ચિમ કાંઠા વિસ્તારમાં આવેલા વિવાદાસ્પદ ‘ઈ૧’ વસાહત યોજનાને મધ્યપૂર્વ અને એશિયાના આઠ દેશોએ કડક વિરોધ કર્યો છે. સંયુક્ત આરબ અમીરાત, સાઉદી અરેબિયા, કતાર, તુર્કી, ઈજિપ્ત, જોર્ડન, પાકિસ્તાન અને ઈન્ડોનેશિયાના વિદેશ પ્રધાનોએ એક સાથે નિવેદન આપ્યું અને આ યોજનાને ગંભીર ચેતવણીરૂપ ગણાવી છે. તેઓ કહે છે કે આ યોજના પેલેસ્ટિનિયન વિસ્તારોને ભૌગોલિક રીતે અલગ કરી શકે છે અને સ્વતંત્ર પેલેસ્ટિનિયન રાજ્યની સ્થાપનાની શક્યતાઓને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
‘ઈ૧’ નામથી ઓળખાતો વિસ્તાર પૂર્વ યરુશાલેમ અને માઆલે અદુમિમ વસાહત વચ્ચે આવેલો વ્યૂહાત્મક વિસ્તાર છે. અહીં ઈઝરાયલ દ્વારા નવી વસાહતો અને રહેણાંક એકમોના નિર્માણની યોજનાઓને લઈને લાંબા સમયથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિવાદ ચાલી રહ્યો છે.
વિરોધ કરનારા દેશોનું કહેવું છે કે આ વિસ્તારમાં મોટા પાયે વસાહતો ઊભી કરવામાં આવશે તો પશ્ચિમ કાંઠાના ઉત્તરી અને દક્ષિણી ભાગો વચ્ચેનું જોડાણ નબળું થઈ શકે છે. પરિણામે ભવિષ્યમાં એકસાથે જોડાયેલા પેલેસ્ટિનિયન રાજ્યની રચના વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.
સંયુક્ત નિવેદનમાં આઠ દેશોએ ઈઝરાયલની વસાહતી નીતિની નિંદા કરી અને ‘ઈ૧’ યોજનાને સ્પષ્ટ રીતે નકારી કાઢી. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે આ યોજના માત્ર એક રહેણાંક વિસ્તારના વિકાસનો મુદ્દો નથી, પરંતુ પશ્ચિમ કાંઠાની ભૌગોલિક રચના અને ભવિષ્યના પેલેસ્ટિનિયન રાજ્યની શક્યતાઓ સાથે સીધી રીતે જોડાયેલો મુદ્દો છે.
દેશોએ ઈઝરાયલને આ યોજના તાત્કાલિક અટકાવવા, સંબંધિત નિર્ણયો પાછા ખેંચવા અને પેલેસ્ટિનિયન વિસ્તારોમાં વસાહત વિસ્તરણ બંધ કરવાની માગ કરી છે.
પેલેસ્ટિનિયન પ્રશ્નને ઉકેલવા માટે ઘણા સમયથી એક રસ્તો વિચારવામાં આવી રહ્યો છે. આ રસ્તો એ છે કે ઈઝરાયલ અને પેલેસ્ટિનિયન માટે અલગ-અલગ બે દેશો બનાવવામાં આવે. આ પદ્ધતિને લોકો દ્વિરાષ્ટ્ર ઉકેલ તરીકે ઓળખે છે.
આઠ દેશોએ કહ્યું છે કે જો ‘ઈ૧’ વિસ્તારમાં વસાહતો વધારવામાં આવશે, તો પશ્ચિમ કાંઠાના પેલેસ્ટિનિયન વિસ્તારોને એકબીજા સાથે જોડવા બહુ અઘરું થઈ જશે. જો પશ્ચિમ કાંઠાના વિસ્તારો વચ્ચે જોડાણ નહીં રહે, તો ભવિષ્યમાં પેલેસ્ટિનિયન રાજ્ય બનાવવું ખૂબ મુશ્કેલ બની જશે.
આ દેશોએ ચેતવણી આપી છે કે આવી પ્રવૃત્તિઓથી ત્યાં પહેલેથી જ રહેલો તણાવ વધી શકે છે. આના કારણે શાંતિ લાવવા માટે કરવામાં આવતા રાજદ્વારી પ્રયાસો પણ નિષ્ફળ જઈ શકે છે.
આ બાબતમાં સંયુક્ત આરબ અમીરાત અને સાઉદી અરેબિયાની વાત ખૂબ જ મહત્વની છે. સંયુક્ત આરબ અમીરાત અને સાઉદી અરેબિયા બંને દેશો મધ્યપૂર્વના રાજકારણ અને અર્થતંત્રમાં ખૂબ મોટા અને શક્તિશાળી દેશો છે.
આ બંને દેશોએ બીજા છ દેશો સાથે મળીને ઈઝરાયલની ‘ઈ૧’ યોજનાનો સખત વિરોધ કર્યો છે. આનાથી લાગે છે કે પેલેસ્ટિનિયન મુદ્દે હવે આરબ દેશો ફરી એકસાથે આવીને દબાણ ઊભું કરી રહ્યા છે.
તુર્કી અને ઈજિપ્તે પણ આ આઠ દેશોના જૂથમાં સામેલ થયા છે. તુર્કી અને ઈજિપ્તે પણ કહ્યું છે કે પેલેસ્ટિનિયન વિસ્તારોમાં વસાહતો વધારવી એ શાંતિ માટે મોટો અવરોધ છે.
જોર્ડન માટે આ બાબત ખૂબ જ નાજુક છે. પશ્ચિમ કાંઠા અને પૂર્વ યરુશાલેમ સાથે જોર્ડનના ઘણા જૂના ઐતિહાસિક અને રાજકીય સંબંધો છે. એટલે જ ‘ઈ૧’ યોજના સામે જોર્ડનનો વિરોધ પણ ખૂબ મહત્વનો ગણાય છે.
પાકિસ્તાન અને ઈન્ડોનેશિયાએ પણ આ આઠ દેશોના સમર્થનમાં પોતાનું નામ આપ્યું છે. પાકિસ્તાન અને ઈન્ડોનેશિયા બંને દેશો પેલેસ્ટિનિયન લોકોના પોતાના નિર્ણય લેવાના અધિકાર અને એક સ્વતંત્ર દેશની માંગણીનું સમર્થન કરે છે.
આ રીતે થયેલા વિરોધ પરથી સમજાય છે કે ‘ઈ૧’ યોજનાની ચિંતા માત્ર આરબ દેશો પૂરતી નથી. આ મુદ્દે હવે ઘણા મુસ્લિમ દેશો એકસાથે મળીને અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છે.
સામે માત્ર આ આઠ દેશોએ જ અવાજ ઉઠાવ્યો નથી. યુરોપના કેટલાક દેશોએ પણ પશ્ચિમ કાંઠામાં ઈઝરાયલની વસાહત વિસ્તરણ યોજનાઓ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
હાલના સમયે યુરોપના અનેક દેશોએ પણ વસાહત વિસ્તરણને પેલેસ્ટિનિયન વિસ્તારોની ભૌગોલિક એકતા માટે નુકસાનકારક ગણાવ્યું છે. ઈઝરાયલ પર આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી દબાણ વધી રહ્યું છે.
સંયુક્ત નિવેદનમાં દેશોએ માત્ર વિરોધ નોંધાવ્યો નથી. ઈઝરાયલને ‘ઈ૧’ યોજના સાથે જોડાયેલા તમામ પગલાં અટકાવવા માટે તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવાની માગ કરી છે.
તેમણે વસાહત પ્રવૃત્તિઓ અટકાવવા અને કબજા હેઠળના પેલેસ્ટિનિયન વિસ્તારમાં ભૌગોલિક તથા વસ્તીગત સ્થિતિ બદલવાના પ્રયાસો બંધ કરવાની અપીલ કરી છે. કેટલાક દેશોએ ગેરકાયદેસર વસાહત પ્રવૃત્તિઓ માટે જવાબદાર લોકો સામે આંતરરાષ્ટ્રીય પગલાં અને પ્રતિબંધોની માગ કરી છે.
પેલેસ્ટિનિયન-ઈઝરાયલ સંઘર્ષનો રાજકીય ઉકેલ શોધવાના પ્રયાસો હંમેશાથી મુશ્કેલ તબક્કામાં છે. ગાઝા અને પશ્ચિમ કાંઠાની પરિસ્થિતિ, વસાહતોનો વિસ્તાર, સુરક્ષા અને પેલેસ્ટિનિયન રાજ્યની સ્થાપના જેવા મુદ્દાઓ પર બંને પક્ષો વચ્ચે ઊંડો મતભેદ છે.
ઈ૧ વિસ્તારમાં વસાહત પ્રવૃત્તિઓ વધી જાય તો રાજકીય વાતચીત માટેનું વાતાવરણ વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે. વિરોધ કરનારા દેશોનું માનવું છે કે શાંતિ માટે બંને પક્ષોને ભવિષ્યમાં રાજકીય સમાધાન માટે જરૂરી ભૌગોલિક આધાર મળવો જોઈએ.
પશ્ચિમ કાંઠો પેલેસ્ટિનિયન રાજ્યની સંભવિત રચનામાં મુખ્ય વિસ્તાર માનવામાં આવે છે. જો આ વિસ્તારમાં વસાહતો અને રસ્તાઓ એવું જાળું ઊભું થાય કે જેના કારણે પેલેસ્ટિનિયન શહેરો અને ગામડાં એકબીજાથી અલગ પડી જાય, તો એક સતત અને કાર્યક્ષમ રાજ્ય બનાવવાનું મુશ્કેલ બની શકે છે.
આ કારણસર ‘ઈ૧’ વિસ્તારને માત્ર જમીનના ટુકડા તરીકે નહીં પરંતુ ભવિષ્યના રાજકીય નકશાના મહત્વપૂર્ણ ભાગ તરીકે જોવામાં આવે છે. વિરોધ કરનારા દેશોનો મુખ્ય તર્ક પણ આ જ છે કે આ વિસ્તારની સ્થિતિ બદલવાથી દ્વિરાષ્ટ્ર ઉકેલની વ્યવહારિક શક્યતા નબળી પડી શકે છે.
Was this story interesting?
