અમેરિકામાં મતદાર ઓળખપત્રને લઈને ટ્રમ્પની માંગને ભારતનું ઉદાહરણ મળ્યું, સર્ગિયો ગોરે પણ આપ્યો સાથ

અમેરિકામાં ચાલી રહેલી ચર્ચામાં ભારતની ચૂંટણી વ્યવસ્થા ફરીથી કેન્દ્રમાં આવી છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારતની ચૂંટણી વ્યવસ્થાનો ઉલ્લેખ કરીને અમેરિકામાં વધુ કડક મતદાર ઓળખની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. ભારતમાં અમેરિકાના રાજદૂત સર્ગિયો ગોરે પણ ટ્રમ્પના નિવેદનને સમર્થન આપ્યું છે અને અમેરિકી સંસદને ‘સેવ અમેરિકા કાયદો’ પસાર કરવાની અપીલ કરી છે.

ટ્રમ્પે તાજેતરના નિવેદનમાં ભારતની ચૂંટણી વ્યવસ્થાનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું હતું કે ભારતમાં કરોડો લોકોએ સામાન્ય ચૂંટણીમાં મતદાન કર્યું અને મતદારોની ઓળખ માટે માન્ય ફોટાવાળું ઓળખપત્ર વપરાય છે. આ ઉદાહરણ આપીને તેમણે અમેરિકામાં પણ મતદાર ઓળખ અને નાગરિકતાના પુરાવા અંગેના નિયમોને વધુ કડક બનાવવાની માંગ ફરીથી ઉઠાવી છે. તેમના નિવેદનથી અમેરિકામાં મતદાર ઓળખ અને ચૂંટણીની સુરક્ષાને લઈને ચર્ચા ફરીથી તીવ્ર થઈ છે. ભારતની ચૂંટણી વ્યવસ્થાનો ઉલ્લેખ કરીને ટ્રમ્પે અમેરિકામાં વધુ કડક મતદાર ઓળખની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે.

ભારતમાં અમેરિકાના રાજદૂત સર્ગિયો ગોરે ટ્રમ્પના નિવેદનને ટેકો આપતા કહ્યું કે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ભારતની ચૂંટણી વ્યવસ્થાનો ઉલ્લેખ કરવામાં યોગ્ય છે. તેમણે ભારતના વિશાળ મતદાર વર્ગ અને મતદાન વખતે ઓળખની વ્યવસ્થાને અમેરિકામાં ચૂંટણી સુધારાના સંદર્ભમાં રજૂ કરી અને અમેરિકી સંસદને ‘સેવ અમેરિકા કાયદો’ પસાર કરવાની અપીલ કરી.

આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે અમેરિકામાં ચૂંટણીની વિશ્વસનીયતા, મતદાર ઓળખ, નાગરિકતાના પુરાવા અને ટપાલ દ્વારા મતદાન જેવા મુદ્દાઓ પર રાજકીય ચર્ચા તીવ્ર બની રહી છે.

ટ્રમ્પે ભારતની ચૂંટણી વ્યવસ્થાને અમેરિકાની સામે ઉદાહરણ તરીકે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ ભારતની છેલ્લી સામાન્ય ચૂંટણીમાં લગભગ ૬૪.૬ કરોડ લોકોએ મતદાન કર્યું હતું અને તેમણે ખાસ કરીને મતદારોની ઓળખ માટે ફોટાવાળા દસ્તાવેજોની વ્યવસ્થાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

ટ્રમ્પે એવો પણ દાવો કર્યો કે ભારતના મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે અમેરિકામાં માન્ય ફોટો ઓળખપત્ર વગર ચૂંટણી કેવી રીતે યોજાય છે તે અંગે સવાલ કર્યો હતો. આ દાવાને આધારે ટ્રમ્પે અમેરિકામાં મતદાર ઓળખની જરૂરિયાત વધુ કડક કરવાની પોતાની માંગને ફરીથી આગળ ધપાવી છે.

ભારતમાં મતદાન કરવા માટે માત્ર મતદાર ઓળખપત્ર જ એકમાત્ર માન્ય દસ્તાવેજ નથી. ભારતના ચૂંટણી પંચ અનુસાર મતદાર યાદીમાં નામ હોવું મતદાન માટે મૂળભૂત શરત છે. મતદાન મથક પર ઓળખ માટે મતદાર ઓળખપત્ર ઉપરાંત આધાર કાર્ડ, પાસપોર્ટ, વાહનચાલક પરવાનો, પાન કાર્ડ, મનરેગા કાર્ડ, બેંક અથવા ટપાલ ખાતાની ફોટાવાળી પાસબુક સહિતના 12 વૈકલ્પિક ફોટાવાળા ઓળખ દસ્તાવેજોમાંથી કોઈ એક સ્વીકારવામાં આવે છે.

ભારતની વ્યવસ્થા ચોક્કસ રીતે “દરેક મતદારે માત્ર મતદાર ઓળખપત્ર જ બતાવવું પડે” તેવી નથી. મતદારની ઓળખ માટે માન્ય વિકલ્પો પણ ઉપલબ્ધ છે.

‘સેવ અમેરિકા કાયદો’ અમેરિકાની સંઘીય ચૂંટણીમાં મતદાર નોંધણી અને ઓળખ સંબંધિત નિયમોને વધુ કડક બનાવવાનો પ્રસ્તાવ છે. આ કાયદાનો મુખ્ય હેતુ મતદાર તરીકે નોંધણી કરાવતી વખતે અમેરિકન નાગરિકતાનો દસ્તાવેજી પુરાવો માંગવાનો અને મતદાન પ્રક્રિયામાં ઓળખની આવશ્યકતા વધુ મજબૂત બનાવવાનો છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ કાર્યાલયે પણ આ કાયદાને ચૂંટણી સુરક્ષા સાથે જોડીને રજૂ કર્યો છે.

ટ્રમ્પ અને તેમના સમર્થકોનું કહેવું છે કે મતદાન વ્યવસ્થામાં નાગરિકતાની ચકાસણી અને ઓળખની કડક વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ.

કાયદાના સમર્થકો માને છે કે ચૂંટણીમાં મતદાન કરવાનો અધિકાર માત્ર પાત્ર નાગરિકોને જ મળવો જોઈએ અને તેની ખાતરી કરવા માટે મતદાર નોંધણી વખતે નાગરિકતાનો દસ્તાવેજી પુરાવો જરૂરી છે.

તેમના મતે મતદાર ઓળખની કડક વ્યવસ્થા ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે લોકોનો વિશ્વાસ વધારી શકે છે.

ટ્રમ્પે ભારતનો ઉલ્લેખ કરીને એવો સંદેશ આપવાનો પ્રયાસ કર્યો છે કે વિશ્વની સૌથી મોટી લોકશાહીમાં મતદાર ઓળખ માટે દસ્તાવેજી વ્યવસ્થા અમલમાં છે, તો અમેરિકામાં પણ આવી વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ.

બીજી તરફ અમેરિકામાં આ કાયદાના વિરોધીઓનું કહેવું છે કે ઓળખ અને નાગરિકતાના કડક દસ્તાવેજી નિયમોથી એવા નાગરિકોને મુશ્કેલી પડી શકે છે જેમની પાસે જરૂરી દસ્તાવેજો ઉપલબ્ધ નથી.

ટીકાકારોનું કહેવું છે કે ઓછા આવકવાળા લોકો, વૃદ્ધો અને કેટલાક અન્ય મતદારો માટે દસ્તાવેજો મેળવવાની પ્રક્રિયા મુશ્કેલ બની શકે છે. તેમના મતે આવી વ્યવસ્થા મતદાનમાં ભાગ લેતા લોકોની સંખ્યા ઘટાડવાનું જોખમ ઊભું કરી શકે છે.

ભારત એક મહાન દેશ છે જે વિશ્વનું સૌથી મોટું લોકશાહી છે. અહીં, લાખો લોકો ચૂંટણીમાં ભાગ લે છે. આટલી મોટી વસ્તી અને મતદારોની સંખ્યાને કારણે, અમેરિકાના નીતિ નિર્ધારકો માટે ભારતની ચૂંટણી એક રસપ્રદ વિષય બની શકે છે.

ભારતમાં, ચૂંટણી પ્રક્રિયા ઘણી વ્યવસ્થાઓનો સમાવેશ કરે છે, જેમ કે મતદાર યાદી, મતદાર ઓળખ, મતદાન કેન્દ્રો પર ઓળખ ચકાસણી અને ઇલેક્ટ્રોનિક મતદાન. આ વ્યવસ્થાઓ ચૂંટણી પ્રક્રિયાને વધુ સુરક્ષિત અને વિશ્વસનીય બનાવે છે.

જો કે, અમેરિકામાં, ચૂંટણીની જવાબદારી મોટે ભાગે રાજ્યો પાસે છે, જેને કારણે બંને દેશોની ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં મૂળભૂત તફાવત છે. આનો અર્થ એ છે કે ભારતના કોઈ નિયમને સીધા અમેરિકામાં લાગુ કરવો સરળ નથી.

ભારતીય ચૂંટણી પંચની સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, મતદાર ઓળખપત્ર એ મુખ્ય ઓળખ દસ્તાવેજ છે, પરંતુ જો મતદાર પાસે તે ઉપલબ્ધ ન હોય, તો અન્ય માન્ય ફોટો દસ્તાવેજો રજૂ કરી શકાય છે. આ દસ્તાવેજોમાં આધાર કાર્ડ, પાસપોર્ટ, ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ અને પાન કાર્ડનો સમાવેશ થાય છે.

ભારતમાં, મતદાન માટે માત્ર ઓળખપત્ર ધરાવવું પૂરતું નથી. ચૂંટણી પંચના નિયમો સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે મતદાન કરવા માટે, વ્યક્તિનું નામ મતદાર યાદીમાં હોવું જરૂરી છે. જો કોઈ વ્યક્તિનું નામ મતદાર યાદીમાં નથી, તો માત્ર આધાર કાર્ડ અથવા મતદાર ઓળખપત્ર બતાવીને તે મતદાન કરી શકતી નથી.

આ વ્યવસ્થા મતદારની ઓળખ અને મતદાર તરીકેની પાત્રતાને અલગ રીતે ચકાસે છે. ટ્રમ્પની ચૂંટણી સુધારાની માંગમાં માત્ર મતદાર ઓળખ જ નહીં, પરંતુ ટપાલ દ્વારા મતદાન પણ મહત્વનો મુદ્દો છે.

અમેરિકામાં, વિવિધ પરિસ્થિતિઓમાં ટપાલ દ્વારા મતદાનની વ્યવસ્થા ઉપલબ્ધ છે. ટ્રમ્પ લાંબા સમયથી તેના નિયમોને વધુ કડક કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે.

ભારતમાં પણ ટપાલ મતદાનની વ્યવસ્થા છે, પરંતુ તે સામાન્ય મતદારો માટેનો મુખ્ય મતદાન માર્ગ નથી. સૈનિકો અને ચોક્કસ શ્રેણીના મતદારો માટે અલગ વ્યવસ્થા છે.

બંને દેશોની ચૂંટણી પદ્ધતિમાં રહેલા તફાવતોને કારણે, ભારતને અમેરિકાની નીતિ માટે માત્ર એક ઉદાહરણ તરીકે જોવું યોગ્ય છે, સંપૂર્ણ નકલ તરીકે નહીં.

સર્ગિયો ગોરના નિવેદન પછી હવે બધી નજરો અમેરિકી સંસદ પર કેન્દ્રિત થઈ ગઈ છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ ઈચ્છે છે કે આ કાયદો ઝડપથી પસાર થાય, પરંતુ અમેરિકામાં ચૂંટણી કાયદા અંગે રાજકીય સહમતી મેળવવી એ ખૂબ જ મુશ્કેલ છે.

આ પ્રસ્તાવ પહેલેથી જ અમેરિકી પ્રતિનિધિ સભામાં પસાર થઈ ચૂક્યો છે, પરંતુ સેનેટમાં તેને રાજકીય અને પ્રક્રિયાત્મક ઘણા પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો છે. આથી, ગોરની અપીલ છતાં, કાયદો ક્યારે અને કેવી રીતે પસાર થશે, તે હજુ સ્પષ્ટ નથી.

સર્ગિયો ગોર ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધોમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. તેઓ અમેરિકી રાજદૂત તરીકે બંને દેશો વચ્ચે રાજકીય, આર્થિક, અને વ્યૂહાત્મક સંબંધોને આગળ વધારવાના પ્રયાસોમાં સામેલ છે.

ભારતની ચૂંટણી વ્યવસ્થાની જાહેર પ્રશંસા બંને દેશો વચ્ચેના રાજદ્વારી સંવાદમાં એક અલગ અને નવો મુદ્દો ઉમેરે છે.

જો કે, આ નિવેદનને ભારત સરકારની સત્તાવાર સ્થિતિ તરીકે જોવું યોગ્ય નથી. આ મુખ્યત્વે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ અને અમેરિકી રાજદૂત દ્વારા અમેરિકાની આંતરિક ચૂંટણી નીતિ અંગે કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓ છે.