ચીનની ઉત્પાદન નીતિ સામે અમેરિકાનું કડક વલણ, ૭.૫ ટકા આયાત વેરા પર વિચારણા
By Teri meri bat TeamAugust 25, 2026
Photo: Teri meri bat Team
AI Key Highlights
- અમેરિકા ચીનમાંથી આયાત થતી ચીજવસ્તુઓ પર ૭.૫ ટકાનો વધારાનો આયાત વેરો લાદવાનું વિચારી રહ્યું છે, જે બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર સંબંધોમાં ફરી તણાવ વધારી રહ્યું છે.
- આ નિર્ણય ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા ચીનની કથિત અતિરિક્ત ઉત્પાદન ક્ષમતાના જવાબમાં લેવામાં આવી રહ્યો છે, જે અમેરિકી ઉદ્યોગોને નુકસાન પહોંચાડી રહી હોવાનો આરોપ છે.
- અમેરિકા માને છે કે ચીન માંગ કરતાં વધુ ઉત્પાદન કરે છે, ખાસ કરીને વાહન, સૌર ઊર્જા સાધનો અને બેટરી જેવા ક્ષેત્રોમાં, જેના કારણે સસ્તા માલનો પ્રવાહ વધે છે.
- જોકે, ચીન આ આરોપોને નકારે છે અને દાવો કરે છે કે તેની ઉત્પાદન ક્ષમતા વૈશ્વિક માંગને પહોંચી વળવા માટે છે.
- આ પ્રસ્તાવિત વેરો, અગાઉના શ્રમ અધિકાર સંબંધિત ૧૨.૫ ટકાના વેરા સાથે મળીને, ચીની ઉત્પાદનો પર કુલ આયાત વેરાને ૨૦ ટકાની નજીક લાવી શકે છે.
અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે વેપાર સંબંધો ફરી એકવાર ખરાબ થઈ રહ્યા છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પનું સરકાર ચીનમાંથી આવતી ચીજવસ્તુઓ પર ૭.૫ ટકા વધારાનો આયાત વેરો લાદવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ પગલું ચીનની ઉત્પાદન ક્ષમતાને લઈને લેવામાં આવી શકે છે. આ વાત ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને ટ્રમ્પ વચ્ચે આવતા મહિને થનારી મુલાકાત પહેલાં જ થઈ શકે છે.
આ આયાત વેરાનો અંતિમ નિર્ણય હજુ લેવાયો નથી. અમેરિકી અધિકારીઓનું માનવું છે કે આ પગલું અમેરિકાના ઉદ્યોગોને ચીનની સસ્તી અને વધુ ઉત્પાદન કરતી કંપનીઓથી સુરક્ષા આપવાનો છે. આ વાત અમેરિકાની તરફથી એ વાતનો આક્ષેપ છે કે ચીન પોતાની જરૂરિયાત કરતાં વધારે ઉત્પાદન કરે છે.
જ્યારે ઉત્પાદન માંગ કરતાં વધુ થાય છે ત્યારે ચીનની કંપનીઓ તેનું નિકાસ કરી શકે છે. આ વાતને અમેરિકાની તરફથી ચિંતાનો કારણ રૂપે જોવામાં આવે છે. વિશેષ રૂપે વાહન, સૂર્ય ઊર્જા સાધનો, બેટરી અને ધાતુઓ જેવા ક્ષેત્રોમાં આ જોખમ વધારે છે.
ચીનનું માનવું છે કે તેની ઉત્પાદન ક્ષમતા માત્ર વૈશ્વિક માંગ અને કાર્યક્ષમતા પર આધારિત છે. તેની ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારે નથી, હાલની માંગને પૂરી કરે છે. તેની ઉત્પાદન ક્ષમતાને “અતિરિક્ત” કહેવાનો અર્થ નથી.
પ્રસ્તાવિત ૭.૫ ટકા વેરો મોટી વાત લાગે નહીં, પણ તેનો ગણિત મહત્વનો છે. અહેવાલો કહે છે કે આ વેરા સાથે ચીન પર ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળમાં મળતી વેરા કુલ લગભગ ૨૦ ટકા થઈ શકે છે. બેઇજિંગે કહ્યું હતું કે બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર વિરામમાં ૨૦ ટકા સુધીના વેરાની મર્યાદા વિશે સહી થઈ હતી.
આથી અમેરિકી સરકાર એક તરફ ચીન પર દબાણ વધારવા ઈચ્છે છે અને બીજી તરફ બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર વિરામને સંપૂર્ણ તોડવા ઈચ્છતી નથી.
આથી ૭.૫ ટકા આંકડો રાજકીય અને વ્યાપારી બંને રીતે મહત્વપૂર્ણ બની ગયો છે.
અહેવાલો કહે છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને શી જિનપિંગ સપ્ટેમ્બર મહિને વોશિંગ્ટનમાં મળવાનું આયોજન છે. અમેરિકી અધિકારીઓ ચીનની વધારાની ઉત્પાદન ક્ષમતા વિશેની તપાસના પરિણામો આ બેઠક પહેલા રજૂ કરવા ઈચ્છે છે.
આ સમય હાલ બંને દેશો માટે ઘણો મહત્વનો છે. એક તરફ અમેરિકા ચીન સામે પોતાની વેપાર નીતિ કડક બનાવવા માંગે છે, બીજી તરફ બંને દેશો વેપાર સંબંધમાં સ્થિરતા જાળવવા માટેના કરાર આગળ વધારવા ઈચ્છે છે.
વર્તમાન વેપાર વિરામ ૧૦ નવેમ્બરે સમાપ્ત થશે. તેથી શી અને ટ્રમ્પ વચ્ચેની બેઠકમાં ભવિષ્યના વેપાર સંબંધો વિશે મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા થઈ શકે છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ લાંબા સમયથી અમેરિકી ઉદ્યોગોને વિદેશી સ્પર્ધાથી બચાવવા માટે ઊંચા આયાત વેરા નીતિનું સમર્થન કરતા આવ્યા છે.
અમેરિકાની સર્વોચ્ચ અદાલતે આ વર્ષે ટ્રમ્પ દ્વારા પહેલાં લાદવામાં આવેલા વ્યાપક વૈશ્વિક આયાત વેરાને નકારી કાઢ્યા પછી, તેમની સરકાર હવે અન્ય કાનૂની રીતોનો ઉપયોગ કરીને નવા વેરા લાદવા શરૂ કરી છે. તેમાં વેપાર કાયદાની કલમ ૩૦૧ હેઠળની તપાસનો સમાવેશ થાય છે.
માર્ચમાં અમેરિકાએ ચીન સહિત ૧૨ થી વધુ મુખ્ય વેપારી ભાગીદારોની વધારાની ઉત્પાદન ક્ષમતા અંગે તપાસ શરૂ કરી હતી. આ તપાસનો હેતુ એ હતો કે આ દેશોની નીતિઓ અમેરિકી ઉદ્યોગો માટે અયોગ્ય સ્પર્ધા કરે છે કે નહીં તે શોધવું.
ચીનમાંથી આવતી ચીજવસ્તુઓ પર અમેરિકાનો આ નવો વેરો એકલો લાગવાનો નથી. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે જુલાઈમાં ચીન સહિત અનેક દેશો પર શ્રમ અધિકારો સંબંધિત અમેરિકી નિયમોના અપૂરતા અમલનો આરોપ લગાવીને ૧૨.૫ ટકા જેટલો વેરો લાગુ કર્યો હતો.
જો અતિરિક્ત ઉત્પાદન ક્ષમતા માટેનો ૭.૫ ટકા વેરો પણ લાગુ થશે તો ચીનમાંથી આવતી અનેક ચીજવસ્તુઓ પર અમેરિકી આયાત ખર્ચ વધુ વધી શકે છે.આથી ચીનના ઉત્પાદકો માટે અમેરિકી બજારમાં માલ વેચવો વધુ મોંઘો બની શકે છે.
ચીન અત્યાર સુધી અમેરિકાના નવા પગલાં સામે સાવધ અભિગમ અપનાવી રહ્યું છે. ચીની સરકારનું કહેવું છે કે બંને દેશો વચ્ચેના આર્થિક અને વેપારી પ્રશ્નો એકતરફી વેરા દ્વારા નહીં પરંતુ સીધી વાતચીતથી ઉકેલવા જોઈએ.
ચીનના અધિકારીઓએ અગાઉ પણ અતિરિક્ત ઉત્પાદન ક્ષમતાના અમેરિકી આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે. બેઇજિંગનું માનવું છે કે વેપાર સંબંધોમાં નવા અવરોધો ઊભા કરવાથી બંને દેશોને નુકસાન થઈ શકે છે.
જો અમેરિકા ખરેખર ૭.૫ ટકા વધારાનો વેરો લાગુ કરશે તો ચીન તરફથી રાજદ્વારી વિરોધ અથવા અમેરિકી ચીજવસ્તુઓ સામે જવાબી પગલાંની શક્યતા ઊભી થઈ શકે છે.
આયાત વેરાનો સીધો હેતુ વિદેશી માલને મોંઘો બનાવવાનો હોય છે. પરંતુ તેનો અંતિમ પ્રભાવ ઘણી વખત ગ્રાહકો સુધી પહોંચે છે.જો ચીનમાંથી આવતી ચીજવસ્તુઓ પર વધારાનો ખર્ચ લાગશે તો અમેરિકી આયાતકારો માટે માલ મોંઘો બની શકે છે. કેટલાક વેપારીઓ આ વધારાનો ખર્ચ ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલ કરી શકે છે.
તેના કારણે ઘરગથ્થુ વસ્તુઓ, ઇલેક્ટ્રોનિક સાધનો, ઔદ્યોગિક સામગ્રી અને અન્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતા રહે છે.
બીજી તરફ અમેરિકી સરકારનું માનવું છે કે લાંબા ગાળે આવા વેરાથી સ્થાનિક ઉત્પાદકોને વધુ સ્પર્ધાત્મક બનવાની તક મળશે અને અમેરિકામાં ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન મળશે.
નિકાસ ચીનની અર્થવ્યવસ્થામાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. જો અમેરિકા જેવા મોટા બજારમાં ચીનના માલ પર વધુ વેરો લાગશે, તો ચીની કંપનીઓને નવા બજારો શોધવા પડશે.આ પડકાર ખાસ કરીને તે કંપનીઓ માટે મોટો બની શકે છે જે અમેરિકી બજાર પર ખૂબ નિર્ભર છે.
આ સ્થિતિમાં, ચીની ઉત્પાદકો યુરોપ, દક્ષિણપૂર્વ એશિયા, મધ્ય પૂર્વ, આફ્રિકા અને અન્ય ઊભરતા બજારોમાં પોતાની હાજરી વધારવાનો પ્રયત્ન કરી શકે છે.અમેરિકા અને ચીન વિશ્વની બે સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ છે. બંને દેશો વચ્ચે વર્ષોથી મોટા પ્રમાણમાં વેપાર થાય છે.
પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વેપાર, તકનીક, અર્ધવાહક, કૃત્રિમ બુદ્ધિ, ઊર્જા, બેટરી અને ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન જેવા ઘણા ક્ષેત્રોમાં બંને દેશો વચ્ચે સ્પર્ધા વધી છે.
ટ્રમ્પના નવા વેરા આ લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા આર્થિક વિવાદનું વધુ એક પ્રકરણ બની શકે છે.આ સમગ્ર મામલામાં સૌથી રસપ્રદ બાબત એ છે કે અમેરિકા એક તરફ ચીન પર નવો વેરો લાદવા માંગે છે, અને બીજી તરફ વેપાર વિરામ તોડવા માંગતું નથી.
અહેવાલો અનુસાર, અમેરિકી અધિકારીઓ આશા રાખે છે કે 7.5 ટકા મર્યાદિત વેરો ચીન સાથેના હાલના વેપાર વિરામને જોખમમાં મૂક્યા વિના પૂરતો દબાણ વધારશે.પરંતુ અંતિમ નિર્ણય હજુ બાકી છે. ટ્રમ્પ છેલ્લી ઘડીમાં દરમાં ફેરફાર કરી શકે છે અથવા જાહેરાતની પદ્ધતિ બદલી શકે છે.
નવા વેરા અંગે અમેરિકામાં કાનૂની પડકારો પણ ઊભા થઈ રહ્યા છે. વિવિધ રાજ્યો અને નાના વેપારીઓના જૂથોએ વેપાર કાયદાની કલમ 301 હેઠળ લાદવામાં આવતા કેટલાક વેરાને પડકાર્યા છે.
આથી અમેરિકી સરકાર માટે રાજકીય અને આર્થિક પડકાર જ નહીં, પણ કાનૂની પડકાર પણ છે.જો નવા વેરા સામે પણ કાનૂની કાર્યવાહી થાય, તો તેની અમલવારી અને સમયપત્રકમાં અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ શકે છે.
શી જિનપિંગ અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચેની સંભવિત સપ્ટેમ્બર મુલાકાત હવે સમગ્ર વેપાર વિવાદ માટે મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે.
બેઠક પહેલાં અમેરિકા અતિરિક્ત ઉત્પાદન ક્ષમતા અંગે પોતાનો અહેવાલ રજૂ કરી શકે છે અને તેના આધારે નવા વેરાની જાહેરાત કરી શકે છે. બીજી તરફ ચીન આ નિર્ણયને એકતરફી કાર્યવાહી ગણાવીને સીધી વાટાઘાટની માંગ કરી શકે છે.
બંને નેતાઓ વચ્ચેની બેઠકમાં જો વેપાર વિરામ આગળ વધારવા માટે સમજૂતી થાય, તો હાલનો તણાવ થોડો ઘટી શકે છે. પરંતુ જો નવા વેરા અને જવાબી પગલાં વધતા જશે, તો અમેરિકા-ચીન વેપાર સંબંધો ફરી ગંભીર સંઘર્ષ તરફ જઈ શકે છે.
Was this story interesting?
