કાચા તેલના ભાવમાં ૧ ટકાનો ઘટાડો, અમેરિકાના ઈરાન પર નવા પ્રતિબંધોની અસર
By Teri meri bat TeamAugust 24, 2026
Photo: Teri meri bat Team
AI Key Highlights
- સોમવારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં આશરે એક ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો, જેમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ ૯૩.૪૫ ડોલર પ્રતિ બેરલ અને અમેરિકી ક્રૂડ ૮૬.૧૪ ડોલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચ્યું.
- આ ઘટાડો મુખ્યત્વે રોકાણકારો દ્વારા તાજેતરના ભાવવધારા બાદ નફો વસૂલવાના કારણે થયો હતો.
- આ ઘટાડા પાછળ અમેરિકા દ્વારા ઈરાન પર વધુ કડક આર્થિક પ્રતિબંધો લાદવાની તૈયારીના સમાચાર પણ જવાબદાર હતા.
- અમેરિકાનો હેતુ ઈરાન પર આર્થિક દબાણ વધારી તેની તેલ નિકાસને અસર કરવાનો છે, જેને અત્યાર સુધીના સૌથી કડક પગલાંમાંથી એક ગણાવવામાં આવે છે.
- જોકે, સામાન્ય રીતે આવા પ્રતિબંધોથી ભાવ વધે છે, પરંતુ છેલ્લા બે અઠવાડિયામાં બ્રેન્ટ ક્રૂડમાં ૧૩ ટકાનો નોંધપાત્ર વધારો થયો હોવાથી રોકાણકારોએ નફો બુક કર્યો.
સોમવારે આંતરરાષ્ટ્રીય ઊર્જા બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં લગભગ એક ટકાનો ઘટાડો થયો. અમેરિકી સરકાર ઈરાન પર વધુ કડક પ્રતિબંધ લાદવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ સમાચાર સાથે રોકાણકારોએ પહેલાથી મેળવેલ નફો વસૂલવાનું શરૂ કર્યું. આ કારણે શરૂઆતના વેપારમાં તેલના ભાવમાં ઘટાડો થયો.
સોમવારે બ્રેન્ટ કાચા તેલના ભાવમાં લગભગ ૯૪ સેન્ટ એટલે કે એક ટકાનો ઘટાડો થયો હતો. આ ભાવ પ્રતિ બેરલ ૯૩.૪૫ અમેરિકી ડોલર સુધી પહોંચ્યો હતો.
અમેરિકી કાચા તેલના ભાવમાં પણ લગભગ ૯૨ સેન્ટ એટલે કે ૧.૦૬ ટકાનો ઘટાડો થયો હતો. આ ભાવ પ્રતિ બેરલ ૮૬.૧૪ અમેરિકી ડોલર સુધી રહ્યો હતો. દિવસના શરૂઆતના વેપારમાં બંને પ્રકારના તેલમાં એક ડોલરથી વધુ ઘટાડો થયો હતો.
જોકે ભાવમાં આ ઘટાડો થયો હોવા છતાં કાચા તેલનું સ્તર હજુ પણ ઊંચું છે. છેલ્લા બે અઠવાડિયામાં બ્રેન્ટ કાચા તેલના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે અને મધ્યપૂર્વની સ્થિતિને કારણે બજારમાં પુરવઠાને લઈને ચિંતા યથાવત છે.
અમેરિકાના નાણાં પ્રધાન સ્કોટ બેસેન્ટ ઈરાન સામે નવા અને વધુ કડક આર્થિક પ્રતિબંધોની જાહેરાત કરવાની તૈયારીમાં છે. અમેરિકી અધિકારીઓએ આ પગલાંને અત્યાર સુધીના સૌથી કડક આર્થિક પગલાંમાંથી એક ગણાવ્યા છે.
અમેરિકાનો હેતુ ઈરાન પર આર્થિક દબાણ વધારવાનો અને તેના વેપારી ભાગીદારોને પણ ઈરાન સાથેના વેપાર અંગે ચેતવણી આપવાનો છે. આ પગલાંથી ઈરાનના તેલ નિકાસ વ્યવસાય પર વધુ અસર થવાની શક્યતા છે.
બજાર માટે સૌથી મહત્વનો પ્રશ્ન એ છે કે નવા પ્રતિબંધો ઈરાનની તેલ નિકાસને કેટલી અસર કરશે. જો ઈરાનમાંથી વૈશ્વિક બજારમાં પહોંચતા તેલના જથ્થામાં વધુ ઘટાડો થાય તો પુરવઠો વધુ કડક થઈ શકે છે.
જ્યારે મોટા તેલ ઉત્પાદક દેશ, જેમ કે ઈરાન, પર નવા પ્રતિબંધોની આશંકા હોય છે, ત્યારે કાચા તેલના ભાવ સામાન્ય રીતે વધે છે. પરંતુ સોમવારે બજારે અલગ પ્રતિક્રિયા આપી.
છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં કાચા તેલના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો. તેથી કેટલાક રોકાણકારોએ ભાવ ઊંચા હોવા છતાં પોતાના રોકાણમાંથી નફો મેળવવાનો નિર્ણય લીધો. આથી ખરીદી કરતાં વેચવાલીનું પ્રમાણ વધુ થયું અને ભાવમાં ઘટાડો થયો.
આ ઘટાડો એ અર્થ નથી કે ઈરાન સાથે જોડાયેલા જોખમો દૂર થઈ ગયા છે. તેના બદલે બજાર અમેરિકાની નવી જાહેરાતની રાહ જોઈ રહ્યું છે.
મધ્યપૂર્વની હાલની પરિસ્થિતિમાં હોર્મુઝ જળમાર્ગ સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓમાંનો એક છે. પર્શિયન અખાતમાંથી બહાર નીકળતા તેલ અને અન્ય ઊર્જા ઉત્પાદનો માટે આ જળમાર્ગ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
ઈરાન અને અમેરિકાના વધતા તણાવને કારણે હોર્મુઝમાંથી જહાજોની અવરજવર પર અસર પડી રહી છે. જો આ સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે, તો વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા પર દબાણ વધી શકે છે.
ઈરાને અગાઉ ચેતવણી આપી છે કે જો તેના પર આર્થિક દબાણ વધુ વધારવામાં આવે, તો તે તેલની નિકાસ રોકવા જેવા પગલાં લઈ શકે છે. આવી સ્થિતિ ઊભી થાય, તો વૈશ્વિક બજારમાં પુરવઠાની અછતની ચિંતા વધુ ગંભીર બની શકે છે.
અમેરિકાએ જે નવી કાર્યવાહી કરી છે, તેના પર ઈરાને પણ ખૂબ જ કડક વલણ લીધું છે. ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ કહ્યું છે કે અમેરિકાના આ નવા પ્રતિબંધો માત્ર એક નિષ્ફળ પ્રયાસ છે.
ઈરાનનું માનવું છે કે માત્ર આર્થિક દબાણ લાવીને ઈરાન દેશને પોતાની નીતિ બદલવા માટે મજબૂર કરી શકાય તેમ નથી. બીજી બાજુ, અમેરિકી સરકાર ઈરાન પર પ્રતિબંધો લગાવીને ઈરાન પર આર્થિક દબાણ વધારવા માંગે છે.
આ બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલા આ તણાવને કારણે બજારમાં ભવિષ્યને લઈને ચિંતા અને અનિશ્ચિતતા વધી ગઈ છે.
કાચા તેલના ભાવમાં જો કોઈ મોટો ફેરફાર થાય, તો તે ભારત માટે ખૂબ જ મહત્વનો છે. ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા કાચા તેલ આયાતકાર દેશોમાંનું એક છે. એટલે કે, જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ વધશે, તો ભારતના આયાત ખર્ચમાં સીધો વધારો થઈ શકે છે.
જો તેલના ભાવ લાંબા સમય સુધી વધતા રહેશે, તો પરિવહન ખર્ચ વધશે, વસ્તુઓના ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થશે અને તેનાથી મોંઘવારી પણ વધી શકે છે. જોકે, જો તેલના ભાવ ઘટશે, તો તે ભારત માટે મોટી રાહત બની શકે છે.
અત્યારે ભારતના મોટા શહેરોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવમાં કોઈ ખાસ ફેરફાર દેખાતો નથી. પણ જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ સતત ઊંચા જ રહેશે, તો ભવિષ્યમાં આપણા દેશના ઊર્જા બજાર પર તેની શું અસર થશે, તેના પર ધ્યાન આપવું ખૂબ જરૂરી છે.
આગામી દિવસોમાં કાચા તેલના ભાવ પર ત્રણ બાબતો સૌથી વધુ અસર કરશે.
પ્રથમ બાબત અમેરિકાના નવા પ્રતિબંધો છે. જો આ નવા પ્રતિબંધો ઈરાનની તેલ નિકાસને ભારે અસર કરે તો કાચા તેલના ભાવ ફરી ઉછળી શકે છે.
બીજી બાબત હોર્મુઝ જળમાર્ગની સ્થિતિ છે. જો જહાજોની અવરજવર વધુ ઘટે અથવા તેલના પરિવહનમાં ગંભીર અડચણ ઊભી થાય તો વૈશ્વિક પુરવઠા પર મોટું દબાણ આવશે.
ત્રીજી બાબત ઈરાનની પ્રતિક્રિયા છે. જો ઈરાન તેલ નિકાસ અથવા જળમાર્ગ અંગે વધુ કડક પગલાં લે તો બજારમાં અચાનક ભાવવધારો થઈ શકે છે.
ગયા સપ્તાહે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સાથે વેપાર કરતા દેશો સામે આર્થિક કાર્યવાહી કરવાની ચેતવણી આપ્યા પછી કાચા તેલના ભાવમાં વધારો થયો હતો. શુક્રવારે બ્રેન્ટ કાચા તેલનો ભાવ પ્રતિ બેરલ ૯૪.૩૯ અમેરિકી ડોલર પર બંધ થયો હતો.
છેલ્લા બે અઠવાડિયામાં બ્રેન્ટના ભાવમાં આશરે ૧૩ ટકાનો વધારો નોંધાયો છે, અહેવાલ મુજબ. તેથી સોમવારના લગભગ એક ટકાના ઘટાડા છતાં ઊર્જા બજારમાં ઈરાન અને મધ્યપૂર્વના સંકટ વિશે ચિંતા યથાવત છે.
બજારના નિષ્ણાતો કહે છે કે આગળના સમયમાં કાચા તેલના ભાવનું મુખ્ય આધાર વૈશ્વિક પુરવઠા પર રહેશે. જો મધ્યપૂર્વમાંથી તેલની નિકાસ ધીમી રહે અને જહાજોની અવરજવર સામાન્ય સ્થિતિમાં પાછી ન આવે તો ભાવ ફરી ઊંચો થઈ શકે છે.
બીજી તરફ જો રાજદ્વારી પ્રયત્નો સફળ થાય, હોર્મુઝમાંથી પરિવહન સામાન્ય બને અને ઈરાનની તેલ નિકાસમાં મોટો ઘટાડો ન થાય તો કાચા તેલના ભાવમાં થોડું દબાણ ઘટી શકે છે.
અત્યારે કાચા તેલના બજારમાં રોકાણકારો માટે સૌથી મોટી મુશ્કેલી એ છે કે રાજકીય પરિસ્થિતિઓ ખૂબ જ ઝડપથી બદલાઈ રહી છે. એક તરફ લોકો બની રહેલા પ્રતિબંધોની જાહેરાતની રાહ જોઈ રહ્યા છે, તો બીજી તરફ ઈરાન તરફથી કડક પ્રતિક્રિયા મળી શકે તેવી આશંકા છે.
આવી અસ્થિર સ્થિતિને કારણે કાચા તેલના ભાવમાં અચાનક વધારો કે ઘટાડો થઈ શકે છે. એટલે કે, બજાર અત્યારે દરેક સત્તાવાર નિવેદન અને હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં થતી હિલચાલ પર સતત નજર રાખી રહ્યું છે.
Was this story interesting?
