પેન્શનના નિયમોમાં ફેરફાર, વૃદ્ધાવસ્થા અને વિધવા પેન્શનની હાલની જોગવાઈઓ યથાવત્

કેન્દ્ર સરકારે ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ પરિવારોને સામાજિક સુરક્ષા આપવા માટે પેન્શન યોજનાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો કર્યા છે. કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે રાષ્ટ્રીય સામાજિક સહાય કાર્યક્રમને વર્ષ 2026-27 થી 2030-31 સુધી ચાલુ રાખવા માટે કુલ  53,428 Cr  રૂપિયા મંજૂર કર્યા છે. આ ફેરફારથી વૃદ્ધો, વિધવાઓ, દિવ્યાંગ અને આર્થિક રીતે નબળા પરિવારોને સહાય આપવાની યોજના આગામી પાંચ વર્ષ સુધી ચાલુ રહેશે. દેશના તમામ ૩૬ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં આશરે 3.20 Cr લોકોને આ ફેરફારથી લાભ મળશે.

સરકારે આ કાર્યક્રમનું નામ બદલીને પ્રધાનમંત્રી સામાજિક સહાય યોજના રાખ્યું છે. આ સાથે કેટલીક યોજનાઓનાં નામ પણ બદલાયા છે. ઇન્દિરા ગાંધી રાષ્ટ્રીય વૃદ્ધાવસ્થા પેન્શન યોજનાનું નામ હવે પ્રધાનમંત્રી વૃદ્ધાવસ્થા પેન્શન યોજના રાખવામાં આવ્યું છે. ઇન્દિરા ગાંધી રાષ્ટ્રીય વિધવા પેન્શન યોજનાનું નામ પ્રધાનમંત્રી વિધવા પેન્શન યોજના રાખવામાં આવ્યું છે. ઇન્દિરા ગાંધી રાષ્ટ્રીય દિવ્યાંગ પેન્શન યોજનાનું નામ પ્રધાનમંત્રી દિવ્યાંગજન પેન્શન યોજના રાખવામાં આવ્યું છે. રાષ્ટ્રીય પરિવાર લાભ યોજનાનું નામ હવે પ્રધાનમંત્રી પરિવાર લાભ યોજના રાખવામાં આવ્યું છે.

ફેરફાર માત્ર નામ પર જ નથી. દિવ્યાંગ પેન્શન માટેની પાત્રતાની શરતો અને સહાય રકમની જોગવાઈ પણ બદલાઈ છે. વૃદ્ધાવસ્થા અને વિધવા પેન્શન માટેની જોગવાઈઓ બદલાઈ નથી.દિવ્યાંગ પેન્શન માટેની પાત્રતા હાલ ઓછામાં ઓછી 80% દિવ્યાંગતા હતી. હવે આ મર્યાદા 40% કરવામાં આવી છે. આથી પહેલાથી પાત્ર ન બની શકતા લોકો હવે નવી જોગવાઈઓ હેઠળ સહાય મેળવી શકશે. એ જ રીતે અરજદારે યોજનાની અન્ય શરતો પણ પૂર્ણ કરવી પડશે.

ઉંમરની જોગવાઈ પણ બદલાઈ છે. પહેલા દિવ્યાંગ પેન્શન માટે ઓછામાં ઓછી 18 વર્ષની ઉંમર જરૂરી હતી. હવે આ મર્યાદા દૂર કરીને જન્મથી જ પાત્રતા મળે છે. એટલે બાળકોને પણ સહાય મળી શકશે.

નવી જોગવાઈ પ્રમાણે દિવ્યાંગ પેન્શન હેઠળ 0 થી 79 વર્ષના લોકોને દર મહિને 375  રૂપિયા અને 80 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોને દર મહિને 625 રૂપિયા આપવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ નવી જોગવાઈ પહેલાથી વધારો છે. પણ રાજ્ય સરકારો તરફથી મળતી વધારાની સહાય અલગ હોઈ શકે છે. તેથી પોતાના રાજ્યની જોગવાઈ વિશે સંબંધિત કચેરીથી માહિતી મેળવવી જરૂરી છે.