PM CARES યોજના હેઠળ શિષ્યવૃત્તિ માટે નવા નિયમો, Aadhaar ન હોય તો આ દસ્તાવેજો ચાલશે

કેન્દ્ર સરકારે પીએમ કેર્સ ફોર ચિલ્ડ્રન યોજના હેઠળ શિષ્યવૃત્તિ મેળવનારા બાળકો માટે ઓળખની ચકાસણી વિશે નવી સૂચના જાહેર કરી છે. આ નિર્ણય એવા બાળકો માટે મહત્વનો છે, જેમને આધાર કાર્ડ નથી અથવા આધારની ચકાસણીમાં મુશ્કેલી હોય છે. સરકારના નવા નિયમો મુજબ, ફક્ત આધાર નંબર ન હોવાને કારણે કે ચકાસણી નિષ્ફળ જવાને કારણે કોઈ બાળકને યોજનાની સહાયથી વંચિત રાખી શકાશે નહીં. પરંતુ, લાભ મેળવવા માટે નિર્ધારિત દસ્તાવેજો દ્વારા ઓળખ અને માતા-પિતા અથવા કાનૂની વાલી સાથેનો સંબંધ સાબિત કરવો જરૂરી રહેશે.

પીએમ કેર્સ ફોર ચિલ્ડ્રન યોજના હેઠળ પાત્ર બાળકોને ધોરણ 1 થી ધોરણ 12 સુધીના અભ્યાસમાં મદદ કરવા માટે વિશેષ શિષ્યવૃત્તિ આપવામાં આવે છે. આ યોજનાનો હેતુ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં માતા-પિતાની સંભાળ વિના રહેલા બાળકોને શિક્ષણ પૂરુ કરવામાં સહાય કરવાનો છે.

સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા મંત્રાલયે 14 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ આ અંગેની સૂચના બહાર પાડી હતી. તેમાં આધારની નોંધણી, ઓળખની વૈકલ્પિક ચકાસણી અને આધારની ચકાસણી નિષ્ફળ જાય ત્યારે અપનાવવાની પ્રક્રિયા સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે.જે બાળકોની ઉંમર 18 વર્ષથી ઓછી છે અને જેમને હજુ આધાર નંબર મળ્યો નથી, તેમણે સૌપ્રથમ આધાર નોંધણી કેન્દ્રમાંથી મળેલી નોંધણીની પહોંચ રજૂ કરવાની રહેશે. તેમાં નોંધણી ઓળખ નંબર હોવો જરૂરી છે.

આ ઉપરાંત, ઉંમર સાબિત કરવા માટે નીચેના દસ્તાવેજોમાંથી કોઈ એક રજૂ કરી શકાય છે:જન્મ નોંધણીનું પ્રમાણપત્ર, ભારતીય પાસપોર્ટ,માન્ય શિક્ષણ બોર્ડ દ્વારા આપવામાં આવેલું ધોરણ 10 અથવા ધોરણ 12 નું પ્રમાણપત્ર અથવા ગુણપત્રકબાળકનો માતા-પિતા અથવા કાનૂની વાલી સાથેનો સંબંધ સાબિત કરવા માટે ફોટોગ્રાફ ધરાવતો સ્વીકાર્ય દસ્તાવેજ પણ જરૂરી બની શકે છે. તેમાં રેશનકાર્ડ, ભારતીય પાસપોર્ટ અથવા સૂચનામાં માન્ય ગણાવેલા અન્ય દસ્તાવેજોનો સમાવેશ થાય છે. અનાથાશ્રમ કે બાળસંભાળ સંસ્થામાં રહેતા બાળકો માટે પણ ચોક્કસ શરતો હેઠળ અલગ જોગવાઈ રાખવામાં આવી છે.

જે લાભાર્થીઓની ઉંમર ૧૮ વર્ષ કે તેથી વધુ છે અને જેમને આધાર નંબર મળ્યો નથી, તેમના માટે પણ વૈકલ્પિક દસ્તાવેજોની યાદી આપવામાં આવી છે. આવા લાભાર્થીઓ નોંધણીની પહોંચ સાથે મતદાર ઓળખપત્ર, રેશનકાર્ડ, ભારતીય પાસપોર્ટ, વાહન ચલાવવાનું પરવાનાપત્ર, દિવ્યાંગતા પ્રમાણપત્ર અથવા વિશિષ્ટ દિવ્યાંગ ઓળખપત્ર જેવા માન્ય દસ્તાવેજો રજૂ કરી શકે છે.સંબંધિત વિભાગ દ્વારા નિયુક્ત અધિકારી દસ્તાવેજોની તપાસ કરશે. તે આધાર નોંધણી ઓળખ નંબરની માન્યતા પણ ચકાસશે અને જરૂર પડે ત્યારે દસ્તાવેજો જારી કરનાર સરકારી સત્તા પાસેથી માહિતી મેળવી શકશે.

કેટલાક કિસ્સાઓમાં આંગળીનાં નિશાન, આંખની કીકી અથવા ચહેરા દ્વારા ઓળખની ચકાસણી સફળ થતી નથી. આવી સ્થિતિમાં શક્ય હોય ત્યાં સુધી બીજી પદ્ધતિ અથવા એક વખત ઉપયોગમાં લઈ શકાય તેવા ગુપ્ત અંક દ્વારા ચકાસણી કરવાની જોગવાઈ છે.જો આ પદ્ધતિઓથી પણ ચકાસણી શક્ય ન બને, તો આધારની પ્રમાણિકતા અન્ય માન્ય માધ્યમોથી તપાસીને સહાય આપવાની વ્યવસ્થા રાખવામાં આવી છે. બાળકોને વૈકલ્પિક દસ્તાવેજોના આધારે સહાય આપવામાં આવે ત્યારે તેનો રેકોર્ડ રાખવો અને સમયાંતરે તેની સમીક્ષા કરવી પણ જરૂરી રહેશે.