US ટેરિફ સામે ભારત પાસે મોટો વિકલ્પ, 15 દેશોમાં $200 અબજના નિકાસ બજારની શક્યતા
By Teri meri bat TeamAugust 10, 2026
Photo: Teri meri bat Team
AI Key Highlights
- અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે વેપાર અને ટેરિફ અંગે ચાલી રહેલી ચર્ચાઓ વચ્ચે, અર્થશાસ્ત્રી એસ.પી.
- શર્માએ ભારતીય નિકાસકારો માટે એક મહત્વપૂર્ણ દાવો રજૂ કર્યો છે.
- તેમના મતે, જો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ભારતીય ઉત્પાદનો પર 100% સુધીનો ટેરિફ લાદે, તો પણ ભારત માત્ર અમેરિકન બજાર પર નિર્ભર રહેવાને બદલે અન્ય વૈશ્વિક બજારોમાં પોતાની નિકાસનો વિસ્તાર કરી શકે છે.
- શર્મા સૂચવે છે કે વિશ્વના લગભગ 15 જેટલા અન્ય દેશોમાં ભારત માટે આશરે 200 અબજ ડોલરનું સંભવિત નિકાસ બજાર ઉપલબ્ધ છે.
- આ વ્યૂહરચના, જેને નિકાસ વૈવિધ્યકરણ કહેવાય છે, તે ભારતને અમેરિકન બજાર પરની તેની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ કરશે અને વૈશ્વિક વેપારમાં અનિશ્ચિતતાનો સામનો કરવા સક્ષમ બનાવશે.
અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે વેપાર અને ટેરિફને લઈને ચાલી રહેલી ચર્ચા વચ્ચે ભારતીય નિકાસકારો માટે એક મહત્વપૂર્ણ દાવો સામે આવ્યો છે. અર્થશાસ્ત્રી એસ.પી. શર્માના જણાવ્યા પ્રમાણે, જો અમેરિકાની તરફથી ભારતીય માલ પર 100 ટકા સુધીનો ટેરિફ લાદવામાં આવે તો ભારત માટે માત્ર અમેરિકન બજાર પર નિર્ભર રહેવાની જરૂર નથી. ભારત અન્ય દેશોમાં પોતાના નિકાસ બજારને વિસ્તારી શકે છે.
શર્માના જણાવ્યા અનુસાર, દુનિયાના લગભગ 15 અન્ય દેશોમાં મળીને આશરે 200 અબજ ડોલરનું સંભવિત બજાર ભારત માટે ઉપલબ્ધ છે. તેમનું માનવું છે કે ભારત પોતાની નિકાસ વ્યૂહરચનામાં વિવિધતા લાવીને અમેરિકન બજાર પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકે છે.
આ દાવો એવા સમયે મહત્વનો બની જાય છે જ્યારે વૈશ્વિક વેપારમાં ટેરિફ અને વેપાર પ્રતિબંધો અંગે અનિશ્ચિતતા વધી રહી છે.
ટેરિફ એટલે કોઈ દેશ બીજા દેશમાંથી આયાત થતા માલ પર કર લગાવવો. જો કોઈ દેશ ભારતીય માલ પર 100 ટકા ટેરિફ લાદે, તો ભારતીય માલ અમેરિકામાં ઘણો મોંઘો બની જાય. ઉદાહરણ તરીકે, જો ભારતીય માલની કિંમત 100 ડોલર હોય અને તેના પર 100 ટકા ટેરિફ હોય, તો તેની કિંમત એક હજાર ડોલર સુધી પહોંચી શકે. આ કારણે અમેરિકાના ખરીદદારો માટે ભારતીય માલ બીજા દેશોના માલની સરખામણીમાં મોંઘો લાગે.
જે કારણે ભારતીય નિકાસકારો માટે ઓર્ડર અને બજાર મેળવવું મુશ્કેલ બની જાય. પરંતુ આ સ્થિતિને જોતા ભારત માટે કેટલાક અન્ય દેશોમાં બજાર વિસ્તારવાની જરૂર છે. ભારતની અર્થવ્યવસ્થા માટે અમેરિકા મહત્વપૂર્ણ છે. ટેક્સ્ટાઇલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, એન્જિનિયરિંગ પ્રોડક્ટ્સ, જેવાં કે જ્વેલરી અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ માટે ભારતની કંપનીઓ અમેરિકાના ગ્રાહકો સુધી માલ પહોંચાડે છે.
એટલે જો અમેરિકામાં કોઈ મોટો વેપારી અવરોધ હોય તો કેટલાક ભારતીય નિકાસકારો માટે મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે. પરંતુ અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે ભારતને માત્ર અમેરિકા જેવા એક મોટા બજાર પર આધાર રાખવાને બદલે અનેક દેશોમાં પોતાની હાજરી મજબૂત કરવી જોઈએ. આ વ્યૂહરચનાને નિકાસમાં વૈવિધ્યકરણ કહેવામાં આવે છે.
જો અમેરિકામાં ભારતીય માલ પર ખરેખર 100 ટકા ટેરિફ લાગુ થાય અને લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે, તો ચોક્કસ ક્ષેત્રોમાં ભારતીય નિકાસકારો પર દબાણ વધી શકે છે.
પરંતુ તેની અસર દરેક ક્ષેત્ર અને દરેક કંપની પર સમાન નહીં હોય.
કેટલાક ઉત્પાદનો માટે અમેરિકન ગ્રાહકો પાસે ભારતીય માલના વિકલ્પો ઓછા હોઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં વધેલા ટેરિફનો થોડો ભાગ આયાતકાર અથવા ગ્રાહક સહન કરી શકે છે. બીજી તરફ જ્યાં અનેક દેશોના સસ્તા વિકલ્પો ઉપલબ્ધ હોય ત્યાં ભારતીય નિકાસકારો પર વધુ દબાણ આવી શકે છે.
એટલે 100 ટકા ટેરિફની અસર સમજવા માટે ઉત્પાદન પ્રમાણે અલગથી વિશ્લેષણ કરવું જરૂરી છે.
એસ.પી. શર્માના નિવેદનનો મુખ્ય સંદેશ એ છે કે ભારત પાસે વિકલ્પો છે અને નિકાસનું વૈવિધ્યકરણ લાંબા ગાળે દેશ માટે ફાયદાકારક બની શકે છે.
અમેરિકા ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ બજાર છે અને રહેશે. પરંતુ વૈશ્વિક વેપારમાં બદલાતા સંજોગો વચ્ચે ભારતે અન્ય દેશોમાં પણ પોતાની નિકાસની હાજરી મજબૂત કરવી જરૂરી છે.
જો ભારત 15 જેટલા મોટા બજારોમાં પોતાની નિકાસ વધારી શકે અને ત્યાં ભારતીય ઉત્પાદનો માટે મજબૂત ગ્રાહક આધાર બનાવી શકે, તો ભવિષ્યમાં કોઈ એક દેશની ટેરિફ નીતિથી ભારતીય નિકાસ પર પડતી અસર ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
Was this story interesting?
.webp&w=3840&q=75)
