અમેરિકાનો ચીનને ઘેરવાનો માસ્ટર પ્લાન, વિશ્વના અનેક દેશોમાં કરશે મોટું રોકાણ

અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેની વ્યૂહાત્મક હરીફાઈ હવે વધુ તીવ્ર બની રહી છે. વેપાર, ટેક્નોલોજી અને સૈન્ય ક્ષેત્ર બાદ હવે બંને દેશો વૈશ્વિક પ્રભાવ વધારવાની સ્પર્ધામાં પણ સામસામે આવી ગયા છે. તાજેતરમાં સામે આવેલા દસ્તાવેજો મુજબ, અમેરિકી પ્રશાસન ચીનના વધતા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રભાવને પડકારવા માટે વિશ્વના અનેક વિસ્તારોમાં સેંકડો મિલિયન ડોલરના નવા પ્રોજેક્ટ્સ શરૂ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ યોજનાઓ પર કુલ ખર્ચ ભારતીય ચલણમાં અબજો રૂપિયામાં પહોંચે તેવી શક્યતા છે.

અહેવાલો અનુસાર, અમેરિકાનું મુખ્ય લક્ષ્ય એવા દેશો અને વિસ્તારો પર રહેશે જ્યાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ચીને મોટા પ્રમાણમાં રોકાણ કરીને પોતાનો આર્થિક અને રાજકીય પ્રભાવ મજબૂત બનાવ્યો છે. તેમાં કેરિબિયન, મધ્ય અમેરિકા, આફ્રિકા અને એશિયાના કેટલાક દેશોનો સમાવેશ થાય છે. અમેરિકાનું માનવું છે કે જો આ વિસ્તારોમાં ચીનની હાજરી સતત વધતી રહેશે તો ભવિષ્યમાં વૈશ્વિક રાજકીય સંતુલન અને સુરક્ષા પર તેની સીધી અસર પડી શકે છે. તેથી અમેરિકા હવે પોતાના સહયોગી દેશો સાથે મળીને વૈકલ્પિક વિકાસ યોજનાઓને આગળ ધપાવવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે.

આ સમગ્ર યોજનાનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ સંચાર વ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલો છે. અમેરિકી પ્રશાસન કેરિબિયન અને મધ્ય અમેરિકામાં જૂની અંડરસી ટેલિકોમ કેબલોને બદલવા માટે લગભગ 175.8 મિલિયન ડોલર ખર્ચવાની તૈયારીમાં છે. અમેરિકાનું કહેવું છે કે આ પગલાંનો હેતુ મહત્વપૂર્ણ સંચાર માળખામાં ચીનની સંભવિત ભાગીદારી ઘટાડવાનો અને મિત્ર દેશોની ડિજિટલ સુરક્ષા મજબૂત કરવાનો છે.

આ ઉપરાંત અમેરિકા સાયબર સુરક્ષા, બંદરોની સુરક્ષા, મહત્વપૂર્ણ ખનિજ સંપત્તિ, ટેલિકોમ નેટવર્ક અને સર્વેલન્સ ટેક્નોલોજી જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ નવા રોકાણ કરવાની યોજના ધરાવે છે. અહેવાલો મુજબ, આર્જેન્ટિના અને બેલિઝ જેવા દેશોમાં સુરક્ષા ઓપરેશન સેન્ટર સ્થાપિત કરવા સહિત અનેક પ્રોજેક્ટ્સ પર કુલ ખર્ચ 340 મિલિયન ડોલરથી વધુ થઈ શકે છે. આ યોજનાઓનો હેતુ ચીનના વધતા પ્રભાવ સામે મિત્ર દેશોને વધુ મજબૂત વિકલ્પ પૂરો પાડવાનો છે.

વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે અમેરિકા માટે આ માત્ર નાણાકીય રોકાણ નથી, પરંતુ લાંબા ગાળાની વ્યૂહાત્મક નીતિનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ચીને બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવ (BRI) સહિતના મોટા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા અનેક દેશોમાં પોતાની હાજરી નોંધપાત્ર રીતે વધારી છે. તેના જવાબમાં અમેરિકા હવે એવા પ્રોજેક્ટ્સને પ્રોત્સાહન આપવા માંગે છે જે વિકાસશીલ દેશોને ચીન સિવાયના વિકલ્પો ઉપલબ્ધ કરાવે.

અમેરિકાની આ પહેલ એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે બંને દેશો વચ્ચે વેપાર, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), સેમીકન્ડક્ટર, મહત્વપૂર્ણ ખનિજ, સાયબર સુરક્ષા અને સંરક્ષણ જેવા ક્ષેત્રોમાં સ્પર્ધા સતત વધી રહી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવનારા વર્ષોમાં આ હરીફાઈ માત્ર આર્થિક ક્ષેત્ર સુધી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ વૈશ્વિક કૂટનીતિ અને સુરક્ષા નીતિઓ પર પણ તેની ઊંડી અસર જોવા મળશે.

જો કે, અમેરિકી પ્રશાસનની આ યોજનાઓને હજુ અંતિમ મંજૂરી મળવાની પ્રક્રિયા બાકી છે. તેમ છતાં, સામે આવેલા દસ્તાવેજો સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે અમેરિકા ચીનના વધતા વૈશ્વિક પ્રભાવને રોકવા માટે વધુ આક્રમક અને વ્યાપક વ્યૂહરચના અપનાવવા તૈયાર છે. આગામી સમયમાં આ યોજનાઓ અમલમાં આવશે તો વિશ્વ રાજકારણમાં અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેની સ્પર્ધા વધુ તેજ બનવાની શક્યતા છે અને તેની અસર અનેક દેશોની વિદેશ નીતિ, વેપાર તેમજ ટેક્નોલોજી ક્ષેત્ર પર પણ જોવા મળી શકે છે.