ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન યુદ્ધવિરામ કોણે કરાવ્યો? પૂર્વ સીડીએસે ટ્રમ્પના દાવાને નકાર્યો
By Teri meri bat TeamAugust 26, 2026
Photo: Teri meri bat Team
AI Key Highlights
- ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે "ઓપરેશન સિંદૂર" દરમિયાન થયેલા યુદ્ધવિરામની મધ્યસ્થીને લઈને ચાલી રહેલા વિવાદમાં, ભારતના પૂર્વ ચીફ ઑફ ડિફેન્સ સ્ટાફ જનરલ અનિલ ચૌહાણે અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના દાવાને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢ્યો છે.
- ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે તેમણે ભારે વેપારી વેરા લાદવાની ધમકી આપીને બંને દેશો વચ્ચે યુદ્ધવિરામ કરાવ્યો હતો.
- જોકે, જનરલ ચૌહાણે નવી દિલ્હીમાં એક કાર્યક્રમમાં જણાવ્યું કે યુદ્ધવિરામનો નિર્ણય ભારત અને પાકિસ્તાનના ડિરેક્ટર જનરલ મિલિટરી ઑપરેશન્સ (ડીજીએમઓ) વચ્ચે સીધી વાતચીત દ્વારા લેવામાં આવ્યો હતો.
- તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે આ સૈન્ય સ્તરની વાતચીતમાં કોઈ ત્રીજા પક્ષની કોઈ ભૂમિકા નહોતી.
- જનરલ ચૌહાણે વિગતવાર જણાવ્યું કે બંને દેશોના ડીજીએમઓ વચ્ચે સવારે લગભગ સાડા નવ વાગ્યે ફોન પર વાતચીત શરૂ થઈ હતી અને સાંજે પાંચ વાગ્યાથી સૈન્ય કાર્યવાહી રોકવાનો નિર્ણય લેવાયો હતો.
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ઓપરેશન સિંદૂર સમયે જે યુદ્ધવિરામ થયો હતો, તેને લઈને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ જે દાવો કરી રહ્યા છે, તેના પર ફરીથી ચર્ચા થવા લાગી છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ કહે છે કે તેમણે મધ્યસ્થી કરી હતી, પણ ભારતના પૂર્વ ચીફ ઑફ ડિફેન્સ સ્ટાફ જનરલ અનિલ ચૌહાણે આ વાતને સાચી નથી માની. જનરલ અનિલ ચૌહાણે સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે યુદ્ધવિરામનો આ નિર્ણય ભારત અને પાકિસ્તાનના બે ડીજીએમઓ (ડિરેક્ટર જનરલ મિલિટરી ઑપરેશન્સ) વચ્ચે સીધી વાતચીત દ્વારા લેવામાં આવ્યો હતો. જનરલ અનિલ ચૌહાણે કહ્યું કે આ સૈન્ય સ્તરની વાતચીતમાં કોઈ ત્રીજા પક્ષે કોઈ મદદ કરી હોય તેવું તેમને જરાય લાગતું નથી.
જનરલ અનિલ ચૌહાણે નવી દિલ્હીમાં એક કાર્યક્રમમાં ઓપરેશન સિંદૂરની ઘટનાઓ વિશે વાત કરી હતી. જનરલ અનિલ ચૌહાણે જણાવ્યું કે બંને દેશોના સૈન્ય અધિકારીઓ વચ્ચે સીધી વાત થઈ હતી અને તે વાતચીતને આધારે જ યુદ્ધવિરામ કરવાનો નિર્ણય લેવાયો હતો.
જનરલ અનિલ ચૌહાણે જણાવ્યું કે બંને પક્ષના ડીજીએમઓ વચ્ચે સવારે લગભગ સાડા નવ વાગ્યાની આસપાસ ફોન પર વાતચીત શરૂ થઈ હતી. આ વાતચીતમાં સમય નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો અને છેવટે સાંજે પાંચ વાગ્યાથી સૈન્ય કાર્યવાહી રોકવાનો નિર્ણય લેવાયો હતો.
જનરલ ચૌહાણે સાફ શબ્દોમાં કહી દીધું છે કે યુદ્ધવિરામ બે ડીજીએમઓ વચ્ચે નક્કી થયો હતો. જનરલ અનિલ ચૌહાણે એ બાબત પર ભાર મૂક્યો કે આમાં અન્ય કોઈની કોઈ ભૂમિકા નહોતી.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઘણા વખત કહ્યું છે કે અમેરિકા ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સૈન્ય સંઘર્ષને અટકાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભાગ ભજવ્યો હતો.
ટ્રમ્પના જણાવ્યા મુજબ, તેમણે બંને દેશો પર ભારે વેપારી વેરા લાદવાની ધમકી આપી હતી, અને તેના પરિણામે ભારત અને પાકિસ્તાન બંનેએ યુદ્ધવિરામ માટે સહમત થયા. તેમણે કહ્યું કે બંને દેશો અત્યંત ગુસ્સામાં હતા, પરંતુ અમેરિકાના દબાણ પછી તેઓએ યુદ્ધ ચાલુ રાખવાનું બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો.
ટ્રમ્પે કહ્યું કે અમેરિકાની ભૂમિકા શાંતિ સ્થાપવામાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ હતી. પરંતુ ભારતએ શરૂઆતથી જ આ દાવાને સ્વીકાર્યો નથી.ભારત સરકારે સતત જણાવ્યું છે કે ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન સૈન્ય કાર્યવાહી રોકવાનો નિર્ણય ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સીધા સૈન્ય સંપર્ક દ્વારા લેવામાં આવ્યો હતો.
ભારતના જણાવ્યા અનુસાર, પાકિસ્તાનના ડીજીએમઓએ ભારતીય ડીજીએમઓનો સંપર્ક કર્યો, અને ત્યારબાદ બંને પક્ષોએ સૈન્ય કાર્યવાહી રોકવા અંગે ચર્ચા કરી.તેથી ભારતે કોઈ ત્રીજા દેશની મધ્યસ્થી હોવાનો દાવો નકારી કાઢ્યો.
જનરલ અનિલ ચૌહાણે ચર્ચા દરમિયાન એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો. તેમણે આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું કે ભારત સત્તાવાર રીતે યુદ્ધવિરામ જાહેર કરે તે પહેલાં જ આ માહિતી અમેરિકા પહોંચવા કેવી રીતે શક્ય बनी.
તેમણે જણાવ્યું કે અમેરિકી પક્ષે ભારત સત્તાવાર રીતે જાહેરાત કરે તે પહેલાં જ આ અંગે સંદેશ આપ્યો હતો. જનરલ ચૌહાણે કહ્યું કે આ માહિતી ભારત તરફથી લીક થઈ નહોતી અને શક્ય છે કે બીજી તરફથી બહાર આવી હોય.
સિંદૂર ઓપરેશનની શરૂઆત ૭ મે, ૨૦૨૫ના રોજ થયો હતો. ભારતે પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ પાકિસ્તાન અને પાકિસ્તાન કબજા હેઠળના જમ્મુ-કાશ્મીરમાં આતંકવાદી માળખાંને નિશાન બનાવ્યા હતા. ભારતનું કહેવું હતું કે આ કાર્યવાહી આતંકવાદી હુમલાના જવાબમાં કરવામાં આવી હતી અને તેનો મુખ્ય હેતુ આતંકવાદી સંગઠનોના તાલીમ અને હુમલાના માળખાંને નષ્ટ કરવાનો હતો. બંને દેશો વચ્ચે સૈન્ય તણાવ વધી ગયો અને ઘણા દિવસો સુધી હવાઈ અને અન્ય સૈન્ય કાર્યવાહી ચાલી. અંતે ૧૦ મેના રોજ યુદ્ધવિરામ અંગે સમજૂતી થઈ.
ભારત લાંબા સમયથી ભારત-પાકિસ્તાનના મુદ્દાઓમાં ત્રીજા દેશની મધ્યસ્થીનો વિરોધ કરતું આવ્યું છે. ભારતનું સત્તાવાર વલણ રહ્યું છે કે બંને દેશો વચ્ચેના મુદ્દાઓ સીધી વાતચીત અને દ્વિપક્ષીય માધ્યમથી ઉકેલવા જોઈએ. સિંદૂર ઓપરેશન દરમિયાન પણ ભારતે આ જ નીતિ જાળવી રાખી હતી. યુદ્ધવિરામ પછી ભારત તરફથી સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું હતું કે સૈન્ય કાર્યવાહી રોકવાનો નિર્ણય બંને દેશોના સૈન્ય અધિકારીઓ વચ્ચેની સીધી વાતચીતથી થયો હતો.
ટ્રમ્પના મધ્યસ્થીના દાવા અને ભારતના સત્તાવાર વલણ વચ્ચે શરૂઆતથી જ તફાવત જોવા મળ્યો હતો. સમગ્ર મામલે પાકિસ્તાની પક્ષે અમેરિકાની ભૂમિકાને વધુ મહત્વ આપ્યું છે. પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફે ભૂતકાળમાં ટ્રમ્પની ભૂમિકાની પ્રશંસા કરી હતી અને યુદ્ધવિરામ માટે અમેરિકી રાજદ્વારી પ્રયાસોને મહત્વ આપ્યું હતું.
આથી યુદ્ધવિરામ કેવી રીતે થયો તેની વ્યાખ્યા બંને દેશો અને અમેરિકી સરકાર તરફથી અલગ-અલગ જોવા મળી છે. ભારતનું કહેવું છે કે સૈન્ય સ્તરે નિર્ણય સીધી વાતચીતથી થયો, જ્યારે ટ્રમ્પે અમેરિકાના દબાણ અને રાજદ્વારી પ્રયાસોને નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ ગણાવ્યું હતું.
જનરલ અનિલ ચૌહાણનું તાજું નિવેદન એટલા માટે મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તેઓ તે સમયે ભારતના સર્વોચ્ચ સૈન્ય અધિકારીઓમાંના એક હતા. તેમણે ઓપરેશન સિંદૂર અને તેના સૈન્ય પરિણામો અંગે અંદરની પ્રક્રિયાની જાણકારી ધરાવતા અધિકારી તરીકે આ વાત કહી છે. તેમના નિવેદનથી ભારતના અગાઉના વલણને વધુ મજબૂતી મળી છે કે યુદ્ધવિરામનો સૈન્ય નિર્ણય સીધી ભારત-પાકિસ્તાન વાતચીતથી થયો હતો.
જનરલ અનિલ ચૌહાણના નિવેદન બાદ ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધવિરામમાં અમેરિકાની ભૂમિકા અંગેની ચર્ચા ફરી તેજ બની છે. એક તરફ ટ્રમ્પ હજુ પણ પોતાના રાજદ્વારી પ્રયાસોને મહત્વ આપે છે, જ્યારે ભારતના પૂર્વ સર્વોચ્ચ સૈન્ય અધિકારીનું નિવેદન સીધી દ્વિપક્ષીય સૈન્ય વાતચીત તરફ ઈશારો કરે છે.
આ મુદ્દો માત્ર ભૂતકાળની ઘટના અંગેની ચર્ચા નથી. ભારત-પાકિસ્તાન સંબંધોમાં ત્રીજા પક્ષની ભૂમિકા અંગે ભારતની નીતિ માટે પણ તેનો વિશેષ અર્થ છે.
Was this story interesting?
