પાણી પીવામાં પણ રાખો સાવચેતી, વધુ પડતું પાણી બની શકે છે નુકસાનકારક

By Teri meri bat TeamSeptember 28, 2026

Photo: Teri meri bat Team

AI Key Highlights

શરીરના સ્વાસ્થ્ય માટે પર્યાપ્ત પાણી પીવું અનિવાર્ય છે, પરંતુ કિડનીને "સાફ" કરવાના હેતુથી દરરોજ ચારથી પાંચ લિટર પાણી પીવાની સામાન્ય માન્યતા નિષ્ણાતો દ્વારા ખોટી ઠેરવવામાં આવી છે.
આરોગ્ય અહેવાલો મુજબ, શરીરની જરૂરિયાત કરતાં વધુ પાણી પીવાથી કિડનીને કોઈ વિશેષ લાભ થતો નથી, ઊલટું, ટૂંકા ગાળામાં વધુ પડતું પાણી પીવાથી શરીરમાં સોડિયમનું પ્રમાણ ઘટી શકે છે, જેને હાયપોનેટ્રેમિયા કહેવાય છે.
આ સ્થિતિ માથાનો દુખાવો, ઉબકા, પેટ ફૂલવું, અસામાન્ય થાક અને મૂંઝવણ જેવા લક્ષણો પેદા કરી શકે છે, અને ગંભીર કિસ્સાઓમાં મગજમાં સોજો, આંચકી કે બેભાન અવસ્થા પણ આવી શકે છે.
કિડની એક મહત્વપૂર્ણ અંગ છે જે લોહીમાંથી કચરો અને વધારાનું પ્રવાહી ફિલ્ટર કરીને શરીરના પાણી અને સોડિયમના સંતુલનને નિયંત્રિત કરે છે, તેથી તેને સતત વધુ પાણીથી "સાફ" કરવાની જરૂર નથી.
અમૃતા હોસ્પિટલ, ફરીદાબાદના નેફ્રોલોજી વિભાગના વડા ડૉ.

કિડનીને સ્વસ્થ રાખવા માટે પૂરતું પાણી પીવું જરૂરી છે, પરંતુ દરરોજ ચારથી પાંચ લિટર પાણી પીવાથી કિડની સારી રીતે સાફ થાય છે તેવી વિચારધારા સાચી નથી.તાજેતરના આરોગ્ય અહેવાલમાં નિષ્ણાતોએ કહ્યું છે કે શરીરની જરૂરિયાત કરતાં વધારે પાણી પીવાથી કિડનીને કોઈ ખાસ ફાયદો મળતો નથી.કેટલાક સમયે ખૂબ ઓછા સમયમાં વધારે પાણી પીવાથી શરીરમાં સોડિયમનું પ્રમાણ ઘટી શકે છે અને ગંભીર સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે. કિડની શરીરમાં સતત કામ કરતી મહત્વપૂર્ણ અંગ છે.તે લોહીમાંથી કચરો અને વધારાનું પ્રવાહી ફિલ્ટર કરીને પેશાબ દ્વારા શરીર બહાર કાઢે છે.કિડની શરીરમાં પાણી અને સોડિયમનું સંતુલન જાળવે છે. તેથી કિડનીને સાફ કરવા માટે સતત વધારે પાણીથી ભરવાની જરૂર નથી.અમૃતા હોસ્પિટલ, ફરીદાબાદના નેફ્રોલોજી વિભાગના વડા ડૉક્ટર ઉર્મિલા આનંદના જણાવ્યા પ્રમાણે, દરેક વ્યક્તિ માટે પાણી પીવાની એકસરખી માત્રા નક્કી કરી શકાતી નથી. વ્યક્તિનું શરીર, હવામાન, શારીરિક પ્રવૃત્તિ, પરસેવો, આહાર અને અન્ય આરોગ્ય પરિસ્થિતિઓ મુજબ પાણીની જરૂરિયાત બદલાય છે.જરૂરિયાત કરતા વધારે પાણી, ખાસ કરીને ટૂંકા સમયમાં મોટી માત્રામાં પીવાથી લોહીમાં સોડિયમનું પ્રમાણ ઘટી શકે છે.આ સ્થિતિને હાયપોનેટ્રેમિયા કહેવામાં આવે છે.તેમાં માથાનો દુખાવો, ઉબકા, પેટ ફૂલવું, અસામાન્ય થાક અને મૂંઝવણ જેવા લક્ષણો જોવા મળી શકે છે.ગંભીર સ્થિતિમાં મગજમાં સોજો આવી શકે છે અને આંચકી અથવા બેભાન થવા જેવી ગંભીર સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે. હર વ્યક્તિને દરરોજ ચાર કે પાંચ લિટર પાણી પીવું જરૂરી નથી. સામાન્ય રીતે તરસ શરીરને પ્રવાહી જરૂરિયાતનો સંકેત આપે છે. ગરમીમાં લાંબા સમય કામ કરતા લોકો, કસરત કરતા લોકો અને વધુ પરસેવો પાડતા લોકોને વધારે પ્રવાહીની જરૂર પડી શકે છે. જ્યારે ઓછી કસરત કરતા લોકોને ઓછું પ્રવાહી જરૂર પડી શકે છે.કિડનીની બીમારી અથવા હૃદયની સમસ્યા હોય તો વધુ પાણી પીવું ખોટું પણ થઈ શકે છે. આવા લોકોને વધારે પાણી પીવાથી શરીરમાં પાણી જમા થઈ શકે છે. આ શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અને અન્ય સમસ્યાઓ પેદા કરી શકે છે. તેથી આવા લોકોએ તબીબની સલાહ મુજબ પ્રવાહી લેવો જરૂરી છે. કિડનીનું સ્વાસ્થ્ય સારું રાખવા માટે પાણી પૂરતું પીવું જરૂરી છે. પરંતુ વધુ પાણી પીવાની સ્પર્ધા કરવી જરૂરી નથી. સામાન્ય રીતે પ્રવાહી લેવો, ગરમી અને કસરત દરમિયાન તરસનો ધ્યાન રાખવો અને તરસના સંકેતોને અવગણવું નહીં તે મહત્વપૂર્ણ છે. કિડનીને કોઈ ખાસ સફાઈની જરૂર નથી. કારણ કે તે પોતે જ લોહીને ફિલ્ટર કરે છે.તેથી દરરોજ ચારથી પાંચ લિટર પાણી પીવાનું લક્ષ્ય રાખવાને બદલે પોતાના શરીરની જરૂરિયાત પ્રમાણે પાણી પીવું વધુ યોગ્ય છે. જો કોઈને કિડની અથવા પ્રવાહી સંતુલન સંબંધિત બીમારી હોય, તો પાણીનું પ્રમાણ નક્કી કરતા પહેલાં તબીબી સલાહ લેવી જરૂરી છે.

Was this story interesting?