ઈરાનમાં ગેસનો ખજાનો મળ્યો, ૭.૫ ટ્રિલિયન ઘનફૂટથી વધુ ભંડારની શોધ

યુદ્ધ, પ્રતિબંધો અને અમેરિકાના દબાણ વચ્ચે ઈરાનને મોટી આર્થિક અને ઊર્જા સફળતા મળી છે. ઈરાને દક્ષિણ ફાર્સ પ્રાંતમાં ૭.૫ ટ્રિલિયન ઘનફૂટથી વધુ કુદરતી ગેસનો ભંડાર શોધી કાઢ્યો છે. આમાંથી આશરે ૫.૭ ટ્રિલિયન ઘનફૂટ ગેસ કાઢી શકાય તેવી સ્થિતિમાં છે.

ઈરાનના પેટ્રોલિયમ મંત્રીએ જણાવ્યું છે કે આ ભંડારમાં ૭.૫ ટ્રિલિયન ઘનફૂટથી વધુ ગેસ છે. આ ભંડારમાંથી ૭૨ ટકા ગેસ કાઢી શકાય તેવી શક્યતા છે. આ ગણતરી પ્રમાણે આશરે ૫.૭ ટ્રિલિયન ઘનફૂટ ગેસ વ્યાવસાયિક રીતે ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે.

અધિકારીઓનું કહેવું છે કે આ શોધ ઈરાનના ઊર્જા ભંડારમાં મહત્વપૂર્ણ વધારો છે. આ ગેસનો જથ્થો એટલો મોટો છે કે તે દક્ષિણ પાર્સ ગેસ ક્ષેત્રની એક તબક્કાની લગભગ ૧૫ વર્ષની ઉત્પાદન જેટલો છે.

ઈરાનના પેટ્રોલિયમ પ્રધાને જણાવ્યું કે નવા ભંડારમાં મળેલો ગેસ ‘મીઠો ગેસ’ છે. આ ગેસમાં હાઇડ્રોજન સલ્ફાઇડનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે, તેથી તેને શુદ્ધ કરવા અને બનાવવામાં સામાન્ય રીતે ઓછો ખર્ચ આવે છે.

આ શોધ નવા ક્ષેત્રના વિકાસ માટે ઈરાન માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ઓછા શુદ્ધિકરણ ખર્ચને લીધે, ભવિષ્યમાં આ ગેસનું ઉત્પાદન બીજી ગેસ જગ્યાઓ કરતા વધુ આર્થિક રીતે ફાયદાકારક બની શકે છે.

આ શોધ ફક્ત કુદરતી ગેસ સુધી મર્યાદિત નથી. ઈરાને જણાવ્યું છે કે નવા ક્ષેત્રમાં ગેસ સાથે મળતા હાઇડ્રોકાર્બન પ્રવાહીઓનો પણ મોટો જથ્થો છે.

પેટ્રોલિયમ પ્રધાન અનુસાર આ પ્રવાહીનું મૂલ્ય દસ અબજ ડોલર જેટલું અથવા વધુ હોઈ શકે છે. ગેસ અને આ વધારાના સંસાધનોના કારણે, ઈરાન માટે ભવિષ્યમાં અબજો ડોલરની નવી સંપત્તિ ઉભી થવાની શક્યતા છે.

આ શોધ તે સમયે થઈ છે જ્યારે ઈરાનનું ઊર્જા ક્ષેત્ર ભારે દબાણ હેઠળ છે. લાંબા સમયથી ચાલતા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો, રોકાણની અછત અને તાજેતરના યુદ્ધને કારણે ઈરાનની ઊર્જા વ્યવસ્થાને નુકસાન થયું છે.

તાજેતરના સંઘર્ષ દરમિયાન ઊર્જા માળખા પર થયેલા હુમલોથી ઈરાનના ગેસ ઉત્પાદન પર પણ અસર પડી. અહેવાલો અનુસાર, યુદ્ધ શરૂ થયા પછી ઈરાનની દૈનિક ગેસ ઉત્પાદન ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો.

આ સ્થિતિમાં, નવા ગેસ ભંડારની ઘોષણા ઈરાન માટે માત્ર કુદરતી સંસાધનની શોધ જ નહીં, પણ ઊર્જા ક્ષેત્રને ફરી મજબૂત બનાવવા માટેની આશા તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.

વિશાળ ભંડાર મળ્યું હોવા છતાં, તેનો અર્થ એ નથી કે ઈરાનને તરત જ આ ગેસથી આવક મળશે.

નવા ક્ષેત્રમાં વ્યાપારી ઉત્પાદન શરૂ કરવા માટે સંશોધન, માળખાકીય સુવિધાઓ, કૂવા ખોદકામ, પ્રક્રિયા કેન્દ્રો, પરિવહન વ્યવસ્થા અને મોટા પ્રમાણમાં મૂડી રોકાણ જરૂરી છે.હાલના પરિસ્થિતિમાં, પ્રતિબંધો અને યુદ્ધને કારણે જરૂરી તકનીકી સાધનો અને વિદેશી રોકાણ મેળવવું ઈરાન માટે પડકારરૂપ બની શકે છે.

કેટલાક અહેવાલો કહે છે કે નવા ભંડારમાંથી વાસ્તવિક ઉત્પાદન શરૂ થવામાં વર્ષો લાગી શકે છે.ઈરાન વિશ્વના સૌથી મોટા કુદરતી ગેસ ભંડાર ધરાવતા દેશોમાંનું એક છે.

ગેસ નિકાસકાર દેશોના મંચના આંકડા અનુસાર ઈરાન પાસે આશરે ૩૪ ટ્રિલિયન ઘન મીટર સાબિત કુદરતી ગેસ ભંડાર છે અને તે રશિયા પછી વિશ્વમાં બીજા ક્રમે આવે છે.આ નવી શોધ તેના કુલ ઊર્જા ભંડારને વધુ મજબૂત બનાવે છે.

પરંતુ ઈરાન માટે મોટી સમસ્યા એ છે કે વિશાળ ભંડાર હોવા છતાં, તેને ઉત્પાદન અને નિકાસ ક્ષમતા બનાવવા માટે પૂરતું રોકાણ અને આધુનિક તકનીક મેળવવી મુશ્કેલ બની રહી છે.

આ નવા ગેસ ભંડારની સૌથી મોટી વાત એ છે કે તેની સરખામણી દક્ષિણ પાર્સ સાથે કરી શકાય છે. દક્ષિણ પાર્સ એ દુનિયાના સૌથી મોટા ગેસ ક્ષેત્રોમાંનું એક છે, જેને ઈરાન અને કતાર સાથે મળીને વાપરે છે.

ઈરાનના પેટ્રોલિયમ પ્રધાનના જણાવ્યા મુજબ, આ નવા ગેસ ભંડારમાંથી એટલો ગેસ મળી શકે છે જેટલો દક્ષિણ પાર્સના એક તબક્કામાં આશરે ૧૫ વર્ષ સુધી મળે છે. આ વાતથી ખબર પડે છે કે આ નવો ગેસ ભંડાર કેટલો મોટો છે.

ઈરાનમાં કુદરતી ગેસનો ઉપયોગ વીજળી બનાવવા, ફેક્ટરીઓ ચલાવવા અને ઘરોમાં જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે બહુ મોટી માત્રામાં થાય છે. એટલે જો આ નવા ગેસ ભંડારનો વિકાસ બરાબર થાય, તો ઈરાન દેશની ઊર્જા સુરક્ષા ઘણી મજબૂત બની શકે છે.

ઈરાન ઘણા સમયથી વીજળીની અછત અને ઊર્જાના માળખા પર વધતા દબાણ સામે લડી રહ્યું છે. જો નવા ગેસનું ઉત્પાદન વધશે, તો ભવિષ્યમાં વીજળી બનાવવા માટે જરૂરી ઈંધણ સરળતાથી મળી રહેશે.

આ નવા ગેસ ભંડારથી ઈરાનની કુદરતી સંપત્તિમાં ચોક્કસ વધારો થયો છે, પણ આ શોધ મળવાથી અમેરિકાના પ્રતિબંધો તરત જ હટી જશે એવું માનવું ખોટું હશે.

આટલા મોટા ગેસ ક્ષેત્રને ખરેખર કામ કરી શકે તેવું બનાવવા માટે અબજો ડોલરના રોકાણ, નવી ટેકનોલોજી અને લાંબા સમયના પ્લાનિંગની જરૂર છે. જો પ્રતિબંધો અને આંતરરાષ્ટ્રીય પૈસાની તકલીફો ચાલુ રહેશે, તો ઈરાન આ નવા ગેસ ભંડારનો પૂરો આર્થિક ફાયદો લેવા માટે લાંબો સમય રાહ જોશે.

આ નવી શોધ ઈરાન માટે એક તરફ મોટી આશા છે. ઈરાન દેશને એક નવો ઊર્જાનો સ્ત્રોત મળ્યો છે, પણ બીજી તરફ આ નવા ગેસ ભંડારને વિકસાવવા માટે ઘણો ખર્ચ અને ટેકનોલોજીની જરૂર પડશે.

જો ઈરાન આવનારા વર્ષોમાં આ ક્ષેત્રને બરાબર રીતે વિકસાવી શકે, તો તે દેશ પોતાના ઘરેલુ ગેસનો પુરવઠો વધારી શકશે અને સાથે સાથે ગેસ નિકાસ કરવાની ક્ષમતા પણ મજબૂત કરી શકશે.

પરંતુ અત્યારના યુદ્ધો, પ્રતિબંધો અને ઊર્જાના માળખાને થયેલા નુકસાનને જોતા, આ રસ્તો બિલકુલ સરળ દેખાતો નથી.